فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تقصیر جزایی یکی از مراتب رکن روانی جرم است که این مهم، ضرورت تبیین خصوصیات آن را بیش‌ازپیش نمایان می‏ سازد، زیرا جرم غیرعمدی به معنای بی‏ نیازی پدیدۀ مجرمانه از احراز رکن روانی نبوده و این‏گونه جرائم نیز از ضرورت احراز فعل‌وانفعالات ذهنی و خصوصیات رفتاری به خصوصی برخوردارند. هرچند تقصیر به عنوان جزئی از عنصر روانی جرم، در طول عمد جزایی قرار می‏ گیرد، اما اشتراک این دو مفهوم در برخی از جهات، ارائۀ ارکان و ضوابط مفهومی در پرتو یک تعریف جامع و مانع از تقصیر را ضرورت می ‏بخشد تا از این طریق، مرزهای مبهم و مشترک تقصیر با مفاهیم کیفری دیگر و همچنین آثار آن در واکنش کیفری، مورد شناسایی قرار گیرد. از این رو، نوشتار حاضر با روش توصیفی – تحلیلی درصدد پاسخ‌گویی به این پرسش است که تقصیر جزایی از چه ارکان مفهومی تشکیل‏ شده است و این مفهوم در کدام یک از جرائم مورد شناسایی قرار گرفته است؟ یافته ‏های پژوهش حاکی از آن است که ارتکاب اختیاری رفتار نامتعارفی که نتیجۀ‏ مجرمانۀ‏ غیرقابل توجیهی را عرفاً محتمل می ‏سازد، بدون نیاز به اراده در مقدمات و با احراز رابطۀ سببیت میان آن‌ها، تقصیر جزایی را محقق می‏ سازد. با تدقیق در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 نیز کاملاً هویداست که جرائم تقصیری در نظام تقنین کیفری ایران تا حدودی بسط پیدا کرده و مفاهیمی مانند تسبیب غیرعمدی در جنایت، ضمان پزشک، مسئولیت ناشی از رفتار دیگری، ورشکستگی و برخی از جرائم علیه عدالت قضائی، همگی دائرمدار تقصیر جزایی شکل ‏گرفته ‏اند.