شناسایی قابلیت خوشه‌های کسب و کار در مشاغل خرد مددجویان کمیته امداد امام خمینی(ره) و راهکارهای استقرار و پایدارسازی آن در استان مازندران

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت کارآفرینی دانشگاه پیام نور

2 دانشیار گروه علم اطلاعات دانشگاه پیام نور

3 استادیار گروه مدیریت بازرگانی دانشگاه پیام نور

doi
10.22034/edj.2025.2072608.1054
چکیده

هدف این پژوهش، شناسایی قابلیت‌های خوشه‌های کسب‌وکار در مشاغل خرد مددجویان کمیته امداد امام خمینی(ره) و ارائه راهکارهایی برای استقرار و پایداری آن‌ها در استان مازندران، به‌منظور افزایش رقابت‌پذیری این مشاغل در برابر شرکت‌های بزرگ ملی و بین‌المللی بوده است. این تحقیق با بهره‌گیری از روش ترکیبی (کیفی و کمی) انجام شده است. در بخش کیفی، تحلیل محتوا و نظرسنجی از خبرگان و در بخش کمی، بررسی اسناد و تحلیل آماری داده‌های مربوط به تسهیلات و مشاغل از سال ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۱ صورت گرفته است.بر اساس نظرسنجی و تحلیل داده‌ها، برای هر یک از مناطق هفت‌گانه مازندران (تنکابن، نوشهر، آمل، بابل، قائمشهر، ساری و بهشهر) یک خوشه اصلی به این شکل شناسایی شد: گل‌ و گیاه در تنکابن، بوم‌گردی در نوشهر، دام بومی در آمل، پوشاک در بابل، فرش دستباف در ساری و گیاهان دارویی در بهشهر. سپس زنجیره تأمین برای هر خوشه طراحی و مشاغل مکمل آن معرفی گردید. در ادامه، هشت عامل مؤثر بر پایداری خوشه‌ها شناسایی و از راه پرسشنامه محقق ساخته و آزمون مدل معادلات ساختاری با نرم‌افزار پی.ال.اس مورد ارزیابی قرار گرفت و ضریب اثرگذاری هر عامل ارائه شد.یافته‌ها نشان داد 40 درصد مشاغل خرد مددجویان در قالب خوشه‌های منتخب قرار دارند و خوشه دامپروری با 20 درصد بیشترین سهم را داراست. با این حال، تطابق کمی میان تسهیلات اعطایی و نوع فعالیت‌های خوشه‌ها دیده می‌شود. نتیجه‌گیری پژوهش بیانگر آن است که خوشه‌های انتخاب‌شده متناسب با شرایط هر منطقه جغرافیایی هستند، اما تسهیلات اعطایی با اهداف و زنجیره تأمین هر خوشه همخوانی ندارد و نیازمند بازنگری جدی در سیاست‌های تخصیص منابع است.