فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هرچند خداوند نعمت ارزشمند و کرامت‌بخش عقل را به انسان عطا کرده است و در قرآن کریم آیات زیادی درباره اهمیت و جایگاه این موهبت الهی نازل فرموده است، اما آنچه بشر در حیطۀ معرفت و آگاهی به آن نیاز دارد تا به سعادت برسد، فقط با نیروی تعقّل و اندیشه به دست نمی‌آید، بلکه عرصه‌هایی از شناخت و معرفت وجود دارد که انسان بدون دین یا اصلاً از آن آگاهی نخواهد یافت یا آگاهی‌های او ناقص خواهد بود. بنابراین حتی پیشرفت علم و ارتقا و گسترش برخی ابعاد عقل به هیچ‌وجه انسان را از دین بی‌نیاز نخواهد کرد. احساس بی‌نیازی از دین از طرف برخی کسانی که در علم‌گرایی یا عقل‌گرایی با افراط مواجه شده‌اند به دلیل آگاهی‌نداشتن آنان از عرصه‌هایی است که انسان همواره نیازمند آگاهی‌یافتن از حقایق دینی و وحی الهی است. عقل انسان برای کشف غیب جهان و جهان غیب ناتوان است؛ ازاین‌رو برای نیل به این مقصد و مقصود باید از راه دل بهره گیرد. اما در این راه نیز به دستگیری وحی و و هدایت‌های آن نیازمند است؛ چه اینکه روش دست‌یافتن به طهارت نفس که شرط اساسی این راه است را باید از وحی الهی آموخت. در این نوشتار سعی شده است با روش توصیفی - تحلیلی و با تمسک به دیدگاه‌های مختلف صدرالمتألهین و دیگر پیروان حکمت متعالیه، وجوه نیاز معرفتی انسان به دین تحلیل و بررسی شود. از این رهگذر هم جایگاه عقل در برابر دین و نوع تعامل آن دو بیش از پیش بررسی و معرفی می‌گردد و هم استمرار و دوام نیاز ذاتی بشر به دین در همه ادوار تاریخ اثبات و تبیین می‌شود.