فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 حقوق بشر به‌ عنوان یکی از مباحث محوری در فقه اسلامی، تفاوت‌های بنیادین در دیدگاه‌های مکاتب مختلف فقهی را نمایان می‌سازد. این پژوهش به بررسی احکام وضعی مرتبط با حقوق بشر از دیدگاه محمدرضا مظفر، فقیه برجسته شیعه، و محمد بن صالح ابن عثیمین، از اندیشمندان وهابیت، می‌پردازد. احکام وضعی، شرایط و وضعیت‌هایی را تعیین می‌کنند که تحقق یا عدم تحقق احکام تکلیفی را ممکن می‌سازند. سؤال اصلی تحقیق این است که چگونه تفاوت‌های دیدگاه مظفر و ابن عثیمین در احکام وضعی بر استنباط و اجرای حقوق بشر تأثیر می‌گذارد. فرضیه پژوهش بیان می‌کند که مظفر با بهره‌گیری از عقل و اجماع، رویکردی پویا و تطبیقی ارائه می‌دهد، در حالی که ابن عثیمین با پایبندی به نصوص دینی، دیدگاهی محدودتر و سنت‌گرایانه اتخاذ می‌کند. این پژوهش که به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است، نشان می‌دهد مظفر با انعطاف بیشتر، امکان سازگاری احکام وضعی با مسائل حقوق بشری و عدالت اجتماعی را فراهم می‌آورد، در حالی که دیدگاه ابن عثیمین با محدودیت در تفسیر نصوص دینی، چالش‌هایی در تطبیق با نیازهای معاصر ایجاد می‌کند.