مظاهر تباين الفکر النحوي عند المحدثين

نویسندگان

1 عراق

2 دانشگاه اصفهان

doi
چکیده

اختلاف آراء و نظرات دستورنويسان درهاي فکر و انديشه را بر روي دستور زبان عربي گشود و منجر به اختلاف و نزاع فکري بين دستورنويسان گشت. اين نزاع فکري, شکوفايي انديشه‌ و برپايي نهضت علمي در راستاي علم دستور را براي زبان عربي به ارمغان آورد. دستورنويسان معاصر نيز به پيروي از پيشينيان در پاره‌اي از مسائل دستوري با هم اختلاف نظر داشته‌اند. اين مسأله پژوهش حاضر را بر آن داشت که به بررسي موارد اختلاف آراء و نظرات دستوريان معاصر که با اختلاف دو مکتب دستوري بصره و کوفه شباهت دارد, بپردازد. بر اين اساس با رويکردي توصيفي تحليلي و با بررسي آراء و نظرات دستوريان معاصر در پاره‌اي از مباحث دستوري, جلوه‌ها و موارد اختلاف آراء ايشان در چند قسمت مورد بحث و مداقه قرار گرفته شد, که عبارتند از: شيوه پژوهش زباني, انواع کلام, مفهوم جمله, اعراب و علامت‌هاي آن, مرفوعات, منصوبات, مجرورات, توابع و اعراب فعل. شايان ذکر است که اختلاف نظر دستورنويسان معاصر غالبا به منظور دست‌يابي به روشي بنيادي و کارآمد براي تصحيح سبک دشوار و پيچيده دستور سنتي بوده است. بدين منظور برخي از دستوريان معاصر نظرات خود را بر پايه نحو کوفه که از نظر ايشان به سهولت و تفصيل مباحث مشهور بود, بنيان نهادند, و برخي ديگر براي رهايي از دشواري و پيچيدگي ناشي از دستور سنتي تنها به آنچه براي زبان‌آموزان آسان مي‌نمود اکتفا کردند.