فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: نماز به عنوان «ستون دین» و «معراج مؤمن»، نقش محوری در ساماندهی به ابعاد مادی و معنوی انسان و تحقق کمال حقیقی او دارد. دانشگاه اسلامی با رسالت تربیت نسل تراز انقلاب اسلامی، نیازمند نهادینه‌سازی فرهنگ نماز است. هدف این پژوهش، طراحی الگوی فرهنگ‌سازی نماز در دانشگاه اسلامی با تأکید بر اندیشۀ امام خامنه‌ای بوده است. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر نوع، آمیخته(کیفی-کمّی) است و با روش تحلیل مضمون انجام شده است. ابتدا ۲۴ عامل از بیانات به صورت غیر تصادفی هدفمند استخراج شد؛ با استفاده از پنل خبرگی با ۱۵ خبره، ۱۴ عامل تکمیلی در چارچوب نظری امام خامنه‌ای به صورت توافقی اضافه شده است. در مرحلۀ اعتباریابی، پرسشنامه‌ای مبتنی بر ۳۸ عامل در بین ۱۸۰ نفر از فعالان فرهنگی دانشگاههای شهر تهران(دولتی،آزاد، پیام نور) توزیع و داده‌ها با تحلیل عاملی اکتشافی و آزمونهای کی.ام.او. و بارتلت، تجزیه و تحلیل شده است. یافته‌ها: تحلیل 284 مضمون اولیه، منجر به شناسایی چهار بُعد اصلی و 38 مؤلفه در الگوی فرهنگ‌سازی نماز شد: معرفی خاستگاه و معرفت‌شناسی نماز(۹ مؤلفه، شامل واجب الهی بودن، دستاورد انقلاب اسلامی، هدایتگر شهوت و غضب)؛ بازآفرینی جایگاه نماز(۸ مؤلفه، شامل ایجاد جاذبه‌های دیداری- شنیداری، توسعۀ فضای فرهنگی، تعطیلی برنامه‌های آموزشی در وقت نماز)؛ الگونمایی علمی و عملی نماز(۸ مؤلفه، شامل الگوبخشی اساتید، برگزاری سمینارهای علمی، دعوت از علمای الگو)؛ کنشگری فعال در ترویج نماز(۱۳ مؤلفه، شامل مهارتهای ارتباطی مبلّغان، مقابله با جنگ نرم، ارتقای جایگاه نهاد نمایندگی ولی فقیه). نتایج: الگو نشان می‌دهد فرهنگ‌سازی نماز در دانشگاه، نیازمند پیوند علم و معنویت، الگوبخشی عملی و کنشگری هوشمند در برابر چالشهای فرهنگی است. در صورت تحقق، این الگو می‌تواند به ارتقای سلامت معنوی جامعه دانشگاهی، تقویت نقش تمدنی دانشگاه و گسترش حیات طیبه بینجامد. این پژوهش، چارچوبی بومی و عملیاتی در اختیار سیاستگذاران و مدیران فرهنگی قرار می‌دهد تا نماز به عنوان «مسئلۀ اول کشور» در کانون برنامه‌ریزی‌های دانشگاهی قرار گیرد.