تحلیل ساختار روایت در هفتگنبد نظامی
نویسندگان
1 استادگروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
doi
چکیده
بدون تردید منظومۀ هفتپیکر، بهترین اثر داستانی در کارنامۀ نظامی است که در آن یک ماجرای تاریخی با مجموعهای از داستانهای خیالی درهم آمیخته است. در این داستان نیز مانند خسرو و شیرین و هزار و یکشب، زنها با دو نقش راوی و شخصیت، جز در نقش حکومتگری، در همه جای جامعه مانند مردها وظایف عمدهای برعهده دارند. کارکرد داستانهای فرعی در این روایت، آگاهیبخشی و سرگرمکنندگی است و در سیر روایت که ساختاری همسان با هفتخان حماسهها یافته است، طیف متنوّعی از ماجراها و مضمونها در برابر دیدگان شخصیت اصلی قرار میگیرد و او بهشکل همزمان با عوالم طبیعی، اجتماعی و فراطبیعی آشنا میشود تا بتواند از مهارت لازم برای راهبری و مدیریت جامعه دربرابر بحرانهای مختلف برخوردار شود. ساختار استوار و ریاضیوار هفتپیکر و دقت نظری که در آفرینش داستانهای هفتگنبد به کار گرفته شده است، این منظومه را نیز مانند هزار و یکشب نیازمند بررسیهای مختلف کرده است. در این مقاله تلاش بر آن است تا با گزارشی تحلیلی از ساختمان کلّی روایت و ارتباط آن با پارهای از مضمونها، شناخت مخاطب را از ظرفیتها و ظرافتهای موجود ادبی در هفتپیکر افزایش دهد.