مکان‌یابی روستاهای مستعد توسعۀ گردشگری کشاورزی (مطالعۀ موردی: شهرستان سمیرم)

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 استادیار جغرافیا و برنامهریزی گردشگری، دانشکدۀ علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی گردشگری، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22108/sppl.2024.141052.1781
چکیده

امروزه به گردشگری کشاورزی به‌عنوان فرصتی برای توسعۀ منطقه‌های روستایی توجه شده است. برای توسعۀ گردشگری کشاورزی پایدار شناسایی و اولویت‌بندی روستاهای مستعد به‌منظور توسعۀ این نوع فعالیت ضروری است. هدف از پژوهش حاضر مکان‌یابی روستاهای مناسب توسعۀ ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﮐﺸﺎورزی در ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن سمیرم است. روش ﭘﮋوﻫﺶ ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ-ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ و به شیوۀ پیمایشی است. ﺟﺎﻣﻌۀ آﻣﺎری پژوهش کارشناسان و کشاورزان است. در این پژوهش ﺑﺮای ﺟﻤﻊآوری اﻃﻼﻋﺎت از پرسشنامه اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه است. بدین صورت که شاخص‌های مناسب ابتدا با نظرخواهی از 15 نفر از خبرگان و با استفاده از روش فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی فازی و نرم‌افزار Super Decicion شناسایی و سپس پهنۀ مستعد و روستاهای مستعد با استفاده از شاخص‌های مکانی از‌طریق نرم‌افزار ARCGIS و روش هم‌پوشانی فازی برای توسعۀ گردشگری کشاورزی تعیین و در‌نهایت، بر‌اساس تعداد جمعیت 14 روستای مستعد برای توسعۀ گردشگری کشاورزی انتخاب شد. در مرحلۀ بعد ظرفیت اجتماعی جامعۀ محلی در روستاهای شناسایی‌شده سنجیده شد. حجم نمونۀ پژوهش 326 نفر است. برای جمع‌آوری داده‌ها از ابزار پرسشنامه استفاده و ﺗﺤﻠﯿﻞ داده‌ها با نرم‌افزار SPSS انجام شد. در‌نهایت، با استفاده از مدل TOPSIS روستاها بر‌اساس تمامی شاخص‌های ظرفیت کشاورزی، منابع طبیعی و گردشگری، زیرساخت‌های گردشگری و ظرفیت اجتماعی جامعۀ محلی مؤثر بر توسعۀ گردشگری کشاورزی رتبه‌بندی شد. سه روستای علی‌آباد، دنگزلو و خفر بیشترین توانمندی را برای توسعۀ گردشگری کشاورزی دارند. نتایج نشان داد که برنامه‌ریزان باید تمام عوامل شامل ظرفیت کشاورزی، منابع طبیعی، جاذبه‌های گردشگری، زیرساخت‌ها و ظرفیت اجتماعی جامعۀ محلی را برای شناسایی روستاهای مناسب گردشگری کشاورزی در‌نظر بگیرند.