مکان‌‌یابی و طراحی معماری کاربری‌های اداری شهری با رویکرد پدافند غیرعامل (نمونۀ موردی: منطقۀ 4 شهر تبریز)

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی، گروه معماری، دانشکده معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

2 عضو هیئت علمی، گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه فنی و حرفه ای، تهران، ایران.

doi
10.22108/sppl.2024.137711.1726
چکیده

مکان‌یابی و طراحی معماری به‌عنوان بستری مناسب برای فراهم‌سازی زمینۀ دستیابی به هدف‌ها و مقاصد پدافند غیرعامل اهمیت بسزایی دارد و سبب موفقیتِ تصمیم‌گیری در ‌سطح‌های مختلف استراتژیک می‌شود. فضاهای اداری یکی از کاربری‌هایی است که برنامه‌ریزان و طراحان برای خدمات‌رسانی شهری به آن توجه می‌کنند. پژوهش حاضر در زمرۀ پژوهش‌های کاربردی و روش آن توصیفی-تحلیلی است که محققان آن درصدد مکان‌یابی و طراحی سایت‌های اداری در منطقۀ 4 شهر تبریز هستند. همچنین، در این مطالعه از روش‌های اسنادی و پرسشنامه برای گردآوری اطلاعات استفاده شده است. جامعۀ آماری پژوهش 30 نفر است که با استفاده فرمول کوکران 28 نفر به‌عنوان نمونۀ آماری انتخاب شدند. برای تجزیه‌و‌تحلیل مکان‌یابی از مدل IHWP در نرم‌افزار GIS و نیز برای ارزش‌گذاری میزان تأثیر شاخص‌های طراحی معماری فضاهای اداری در نمونۀ مطالعه‌شده از روش AHP در نرم‌افزارExpert Choice  استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان داد که از کل منطقۀ 4 شهرداری تبریز 3 درصد مطلوبیت خیلی‌کم، 9/15 درصد مطلوبیت کم، 40/43 درصد مطلوبیت متوسط، 74/28 درصد مطلوبیت زیاد و 96/8 درصد مطلوبیت خیلی زیادی را دارد و همان‌طور که نتایج در بخش مکان‌یابی نشان می‌دهد با حرکت از شمال به جنوب منطقه از میزان مطلوبیت کاسته می‌شود. همچنین، در این پژوهش 47 شاخص معماری برای طراحی ساختمان‌های اداری بررسی شد و نتایج نشان داد که مد‌نظر قرار‌دادن فضای امن زیرزمینی برای پناه‌بردن افراد در شرایط ضروری یا قرار‌دادن قسمت‌های حساس ساختمان اداری امری الزامی برای ایجاد پایداری در‌برابر تهدیدات است. در پایان نیز الزام‌هایی برای جانمایی و طراحی ساختمان‌های اداری ارائه شده است.