تدوین، تعیین اعتبار و روایی بستۀ مداخلۀ روانشناسی مثبت مبتنی بر تجربیات زیستۀ دانش آموزان دارای عملکرد تحصیلی ضعیف و تأثیر آموزش بسته بر حوزه های درون فردی و بین فردی دانش آموزان: یک مطالعۀ تک آزمودنی

نویسندگان

1 استاد، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 دانشجوی دکترا، گروه روانشناسی، ، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 استاد، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

5 استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22108/ppls.2025.145104.2627
چکیده

این پژوهش با هدف تدوین، اعتباربخشی، تعیین روایی بسته و اثربخشی بستۀ مداخلۀ روان‌شناسی مثبت مبتنی بر فرهنگ بر حوزۀ درون‌فردی و بین‌فردی دانش‌آموزان متوسطۀ اول با عملکرد تحصیلی پایین انجام شد. روش این پژوهش از نوع آمیخته بود. برای طراحی بستۀ مداخلات روان‌شناسی مثبت مبتنی بر فرهنگ، تجربیات زیستۀ دانش‌آموزان با عملکرد تحصیلی پایین در محیط مدرسه (تعامل با معلمان، کادر مدرسه، دوستان و سایر دانش‌آموزان)، زندگی شخصی (ارتباط با خانواده) و جامعه بررسی شد و برای کسب اطمینان از روایی مطلوب بستۀ مداخلات، از روش روایی محتوایی با استفاده از مدل لاوشه با پانل خبرگان 11نفری و از دو ضریب کمّی نسبت روایی محتوایی و شاخص روایی محتوایی استفاده شد. پس از اعتباریابی بسته، طی طرح A-B با آزمودنی‌های مختلف، سه دانش‌آموز متوسطۀ اول از پایه‌های هفتم، هشتم و نهم با عملکرد تحصیلی پایین به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. کارایی بستۀ آموزشی در سه مرحله (خط پایه، 12 جلسه درمان و پیگیری) با استفاده از پرسشنامه بررسی شد. داده‌ها به روش ترسیم دیداری تحلیل شدند. نتایج حاصل از تحلیل دیداری داده‌ها نشان داد برنامۀ «مداخلات روان‌شناسی مثبت مبتنی بر تجربیات زیسته» از اعتبار کافی برخوردار است. روایی صوری بستۀ مداخله توسط متخصصان تأیید شد. همچنین، نتایج نشان داد برنامۀ طراحی‌شده بر حوزۀ درون‌فردی و بین‌فردی تحصیلی دانش‌آموزان مؤثر است و این اثربخشی در مرحلۀ پیگیری تداوم داشته است. با توجه به اعتبار برنامۀ بالا و اثربخشی آن بر متغیرهای مختلف در گروه دانش‌آموزان با عملکرد تحصیلی پایین، پیشنهاد می‌شود مشاوران مدارس و مسئولان ذی‌ربط در صورت نیاز از این مداخله استفاده کنند.