تحلیل فضایی شاخص‌های شهر هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیا در کلانشهر مشهد

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استاد گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22108/sppl.2023.138037.1732
چکیده

شهر هوشمند یک اکوسیستم پیچیدۀ فشرده از فناوری اطلاعات و ارتباطات است که در آن هدف جذاب‌تر و پایدارتر‌کردن شهرها و مکان‌های بی‌نظیر برای نوآوری و کارآفرینی است. فراگیر‌شدن حسگرهای دیجیتال و سیستم‌های کنترل دیجیتال برای مدیریت زیرساخت‌های شهری کاربردهایی متعدّدی را ممکن کرده است که در این میان، اینترنت اشیا به‌عنوان راهکاری برای ارائۀ خدمات جدید و افزایش سطح تعاملات تجلی‌ یافته است که با پیشرفت و توسعۀ این فناوری مادر همۀ جوانب زندگی بشر متحول خواهد شد. هدف از پژوهش حاضر تحلیل فضایی شاخص‌های شهر هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیا در‌سطح منطقه‌های سیزده‌گانۀ کلا‌نشهر مشهد است. پژوهش حاضر به‌لحاظ هدف، کاربردی، به‌لحاظ ماهیت و روش، توصیفی_تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات در آن اسنادی (کتابخانه‌ای) و میدانی (پرسشنامه) است. حجم نمونۀ آماری شامل شهروندان ساکن منطقه‌های سیزده‌گانۀ کلانشهر مشهد است که با‌توجه به جمعیت 3062242 نفر در سال 1395، 171 پرسشنامه برآورد و به‌دنبال آن پرسشنامه‌ها با‌توجه به جمعیت هر منطقه به روش تصادفی توزیع ‌شده است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و اطلاعات از نرم‌افزار SPSS، روش‌های تصمیم‌گیری چند‌معیاره مانند MEREC وCOCOSO و روش معادله‌های ساختاری (Smart PLS) بهره گرفته ‌شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که منطقه‌های 9، 1 و 4 به‌ترتیب بالاترین و منطقه‌های 3، 12 و 10 پایین‌ترین سطح برخورداری از شاخص‌های شهر هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیا را در شهر مشهد دارند. بر‌اساس نتایج آزمون معادله‌های ساختاری PLS متغیر دولت هوشمند با ضریب تأثیر کل (523/1) بیشترین تأثیر را بر شهر هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیا داشته است و سپس به‌ترتیب مؤلفه‌های اقتصاد هوشمند (256/1)، شهروند هوشمند (895/0)، محیط هوشمند (687/0)، تحرک هوشمند (622/0) و زندگی هوشمند (160/0) بر شهر هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیا مؤثر بوده است.