کاربرد فناوریهای زیستمحیطی در ایجاد روسازی بوم‌شهر اسفنجی (نمونۀ موردی: شهر شیراز)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.22108/sppl.2024.139409.1752
چکیده

بهره‌گیری فراتر از ظرفیت قابل تحمل منابع طبیعی و محیط زیست در فرآیند توسعۀ شهرها زمینه‌ساز چالش‌های متعدّد در محیط شهرهاست. در این زمینه، بوم‌شهر اسفنجی به‌عنوان رویکردی نوظهور در برنامه‌ریزی شهری می‌تواند به کاهش تخریب‌های اکولوژیکی انسان در محیط‌های شهری و تحقق توسعۀ پایدار منجر شود؛ از این ‌رو محققان در پژوهش حاضر درصدد شناسایی معیارهای مؤثر در ایجاد روسازی‌های بوم‌شهر اسفنجی با رویکرد فناوری‌های زیست‌محیطی، تعیین میزان اهمیت و عملکرد هر‌یک از این معیارها در شهر شیراز و ترسیم ماتریس اهمیت عملکرد آنها هستند. پژوهش حاضر از‌نظر هدف، کاربردی و از‌حیث ماهیت و روش، توصیفی از نوع پیمایشی است. در این مطالعه ابتدا اعضای پنل خبرگان مطالعۀ دلفی به تعداد 30 نفر به روش گلوله‌برفی انتخاب شدند و پس از چندین جلسه، معیارهای با بیشترین امتیاز به‌عنوان معیار نهایی با روش تحلیل اهمیت-عملکرد تجزیه‌و‌تحلیل شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که از‌نظر اهمیت، نفوذپذیری و مقرون به صرفه‌بودن با مقدار 78/3 و 30/3 به‌ترتیب بیشترین و کمترین اهمیت و از بُعد عملکرد نیز ظرفیت تحمل بار و ظرفیت ذخیرۀ آب با مقدار 16/3 و 04/3 بیشترین و کمترین عملکرد را دارند. همچنین، از‌نظر موقعیت قرارگیری هر‌یک از مؤلفه‌ها در ماتریس IP نفوذپذیری و ظرفیت ذخیرۀ آب در ربع اول، پایداری و ظرفیت تحمل بار در ربع دوم، تقویت اکوسیستم زیرزمینی در ربع سوم و مقرون به صرفه‌بودن در ربع چهارم واقع شده است. در‌نهایت، دو مؤلفۀ نفوذپذیری و ظرفیت ذخیرۀ آب از‌لحاظ وزن‌دهی بیشترین وزن (646/2، 442/2) را دارند و از‌نظر اولویت‌بندی جزء اولویت‌های اصلی هستند که باید در‌زمینۀ ایجاد روسازی‌های شهر شیراز به آنها توجه شود.