تحلیل ارتباط ساختار فضایی محور گردشگری جلفا و حرکت طبیعی گردشگران در آن با تأکید بر نظریۀ چیدمان فضا و بهره‌گیری از نرم‌افزار اگراف

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

doi
10.22108/sppl.2023.134977.1669
چکیده

بدون تردید، صنعت گردشگری از مهم‌ترین منابع کسب درآمد در هر کشوری است. در عین حال، توجه به «حرکت» و «جابه‌جایی» گردشگران به‌عنوان یکی از ارکان نظام گردشگری، نقش انکار‌ناپذیری در توسعۀ این صنعت دارد؛ زیرا گردشگری با هر هدف و در هر مقیاسی که صورت گیرد، می‌توان مسیری را برای حرکت گردشگر ترسیم کرد؛ بنابراین توجه به چگونگی حرکت گردشگران در تعیین و طراحی مسیرهای گردشگری بسیار حائز اهمیت است و بدیهی است که کیفیت این مسیرها در ارتقا گردشگری تأثیر چشمگیری دارد. هدف از پژوهش حاضر بررسی حرکت گردشگران و تحلیل ارتباط میان ساختار فضایی این مسیرها و حرکت طبیعی در آن است. بدین منظور، محورگردشگری جلفا واقع در بافت تاریخی منطقۀ 5 شهرداری اصفهان به‌عنوان نمونۀ موردی انتخاب و سپس با بهره‌گیری از نظریۀ چیدمان فضا و مفاهیم مرتبط با آن، گراف توجیهی و نقشۀ محوری این مسیرها ترسیم و با استفاده از نرم‌افزار اگراف و شاخص‌های آن که عبارت است از: عمق کلی، عمق میانه، نداشتن تقارن نسبی، ارزش هم‌پیوندی و مقدار کنترلی، حرکت گردشگران در این مسیرها تحلیل و مقایسه شده است. روش پژوهش از‌حیث هدف کاربردی و بر‌حسب نوع اقدام محقق، توصیفی-تحلیلی است. اطلاعات و داده‌ها نیز با روش کتابخانه‌ای و میدانی گردآوری شده است. یافته‌ها بیانگر این است که خیابان خاقانی، کوچۀ کلیسا و کوچۀ خواجه عابد با مقادیر شاخص هم‌پیوندی 67/20، 95/14 و 78/13 و عمق کلی 72، 85 و 89 به‌ترتیب بیشترین ارزش هم‌پیوندی و کمترین عمق کلی را دارند؛ بنابراین به‌صورت طبیعی، پتانسیل حرکت، حضور گردشگران و عابران پیاده در این مسیرها درمقایسه با سایر قسمت‌های محور گردشگری جلفا بیشتر است. کوچۀ جلفا نیز با اینکه از‌نظر ساختار فضایی به نسبت سایر فضاهای این محور، نفوذپذیری و دسترسی کمتری دارد، به‌دلیل وجود کلیسای وانک، میدان جلفا و سایر جاذبه‌های گردشگری، روزانه پذیرای گردشگران و عابران زیادی است. پس می‌توان نتیجه گرفت علاوه‌بر شاخص‌های بررسی‌شده در نرم‌افزار اگراف، عوامل دیگری نیز در جذب و حرکت عابران پیاده مؤثر هستند.