تحلیل تطبیقی نظام‌های بهره‌برداری خرده دهقانی و تعاونی تولید براساس شاخص‌های اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی (مورد پژوهی: استان اصفهان)

نویسندگان

1 دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22108/sppl.2022.132525.1641
چکیده

طرح مسئله: نظام‌های بهره‌برداری اساس کشاورزی ایران را تشکیل می‌دهند و نشان‌دهندۀ نوع و شکل رابطۀ انسان با طبیعت هستند. استفادۀ صحیح و اصولی انسان‌ها از طبیعت و نهاده‌های تولید و ابزار در بهره‌برداری‌های کشاورزی اهمیت زیادی دارد و این استفادۀ درست و اصولی خود را در پایداری و پویایی نظام‌های بهره‌برداری نشان خواهد داد. هدف: این پژوهش، نظام‌های بهره‌برداری خرد دهقانی و تعاونی‌های تولید را با توجه شاخص‌های توسعۀ پایدار در استان اصفهان بررسی و ازنظر تطبیقی تحلیل کرده است. روش: روش پژوهش به‌لحاظ هدف، کاربردی و براساس ماهیت، توصیفی- تحلیلی است. روش جمع‌آوری داده‌ها مبتنی بر روش‌های اسنادی- پیمایشی است. نتایج: تکنیک WASPAS نشان‌دهندۀ آن بود که ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی در شرکت ارگ رودشت بیشترین رتبه را در مقایسه با سایر شرکت‌ها دارد؛ همچنین مقدار کمتر Qi (در این شرکت، Qi در نظام خرد دهقانی 0787/0 و در شرکت تعاونی تولید معادل 0506/0) در نظام بهره‌برداری تعاون تولیدی نشان‌دهندۀ موفقیت بیشتر این نظام در مقایسه با نظام خرده دهقانی است. شرکت گلستان قنوات، برزوک و تنگ چاییده در پایین‌ترین رتبه در مقایسه با سایر شرکت‌هاست. با کمک تکنیک CODAS، نظام‌های بهره‌برداری خرده دهقانی و تعاونی تولید بررسی و سنجیده شد و نتیجۀ این تکنیک نیز حاکی از آن بود که شرکت ارگ رودشت در نظام بهره‌برداری خرد دهقانی و تعاونی تولید بیش از سایر شرکت‌های استان اصفهان بوده است. با توجه به مقدار فواصل اقلیدسی محاسبه‌شده، نظام تعاونی تولید در این تکنیک نیز موفق‌تر از نظام بهره‌برداری خرده دهقانی بوده است. براساس تکنیک CODAS شرکت تنگ چاییده در نظام بهره‌برداری خرد دهقانی و شرکت سرداب سفلی در نظام بهره‌برداری تعاونی تولید کمترین رتبه را دارد.نوآوری پژوهش: در کاربرد شاخص‌های متناسب با شرایط محلی، نوع آزمون‌ها و مکان پژوهش است.