ارزیابی شهر جدید سهند با استفاده از سیستم ظرفیت برد شهری(U.C.C.A.S)

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 دانشجوی کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22108/sppl.2023.133424.1651
چکیده

طرح مسئله: ازجمله چالش‌های اصلی در شهرهای بزرگ به‌ویژه کلان‌شهرها افزایش بی‌رویۀ جمعیت بدون توجه به ظرفیت خدمات و تأسیسات، پاسخ‌گو به نیازهای اساسی شهروندان است. ایجاد رابطه‌ای متعادل بین جمعیت و ظرفیت منابع مورداستفاده به‌منظور پایداری منابع باکیفیت استاندارد برای نسل‌های آتی، ضرورت توجه به مقولۀ ظرفیت برد را در تدوین برنامه‌های شهری آشکار می‌کند. ظرفیت برد نقش بسزایی در پایداری محیط‌های شهری دارد، به ایجاد تعادل بین میزان جمعیت و منابع موجود در شهر و به تبع آن مدیریت بهینۀ شهری کمک می‌کند. هدف: شناخت عوامل مؤثر بر پایداری زیستی، سنجش ظرفیت جمعیت‌پذیری و ارائۀ راهبردهای مدیریت برای بهبود شهر از اهداف این پژوهش است. روش پژوهش: پژوهش حاضر توسعه‌ای– کاربردی و روش تحقیق از نوع تحلیلی _ توصیفی است. اطلاعات موردنیاز پژوهش به روش اسنادی- کتابخانه‌ای و میدانی تهیه شده است. برای بی‌مقیاس‌سازی شاخص‌های (جمعیت، آب، برق و فضای سبز) از روش فازی استفاده و سپس شاخص‌های مذکور در محیط نرم‌افزار ArcGIS با روش‌های آمارۀ گیتس اردجی، تحلیل خود همبستگی فضایی موران، پهنه‌بندی تکنیک موریس و مدل عدد فشار تجزیه‌وتحلیل شده است. نتایج و نوآوری پژوهش: نتایج نشان‌دهندۀ آن است که مقدار موران جمعیت، آب، برق و فضای سبز به‌ترتیب 17/0، 15/0، 15/0 و 03/0 است. به‌طوری که سه شاخص اول از الگوی خوشه‌ای قوی پیروی می‌کنند؛ در حالی که شاخص فضای سبز به‌صورت پراکنده در سطح شهر توزیع شده است. بیشترین توان جمعیت‌پذیری ظرفیت تحمل شاخص‌های آب، برق و فضای سبز به‌ترتیب برابر با 105639، 129121 و 528540 نفر است. براساس تحلیل‌های آستانۀ ظرفیت تحمل جمعیت، مصرف آب و توزیع برق شهر جدید سهند در بازۀ فشار بحرانی قرار گرفته است؛ در حالی که شاخص فضای سبز در آستانۀ مطلوب است. به‌طوری که در چندین سال اخیر شهر دارای سرانۀ فضای سبز بسیار خوبی بوده و ظرفیت تحمل آن بیش از 80 درصد است.