فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رودخانه‌ها سرمایه‌ای ملی و از منابع آبی مهم کشور در زمینه‌های کشاورزی، اقتصادی، صنعتی، ترابری، بهداشتی، آشامیدنی و تفریحی هستند و حفاظت از آن‌ها ضروری است؛ با وجود این، تاکنون پژوهش‌های اقتصادی و اجتماعی چندانی در این زمینه انجام نشده است. هر نوع دخل ‌و ‌تصرف کمی و کیفی در رودخانه، واکنش‌های مختلفی را در پی دارد و چنانچه تغییرات ایجادشده در راستای قانونمندی آب و بستر رودخانه نباشند، در گذر زمان مقابله پرخسارت و پرهزینه‌ای را طلب می‌کنند. بنابراین، لازم است تمام طرح‌های شهرسازی و منطقه‌ای مبتنی بر پایه‌ای علمی و صحیح مطرح شوند. پژوهش حاضر با روش پیمایشی انجام شد و بهره‌برداران حاشیه رودخانه‌های دایمی و فصلی در استان خوزستان، جامعه آماری این طرح را تشکیل دادند. حجم نمونه با فرمول کوکران، 270 نمونه محاسبه و برای بهره‌برداران حاشیه شش رودخانه در استان خوزستان پرسش‌نامه تکمیل شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که میزان انسجام اجتماعی، مشارکت اجتماعی، اعتماد اجتماعی، گرایش به کشاورزی، دلبستگی به زمین کشاورزی حاشیه رودخانه و عوامل اقتصادی ازجمله عوامل مؤثر بر بهره‌برداران در مدیریت حریم و بستر رودخانه‌های فصلی و دایمی هستند؛ این عوامل در بهره‌بردارانی که زمین کشاورزی آن‌ها در حاشیه رودخانه‌های دایمی قرار داشت بیشتر از بهره‌بردارانی بود که زمین کشاورزی آن‌ها در حاشیه رودخانه‌های فصلی قرار داشت. گرایش‌های اجتماعی، اختلاف اساسی بین بهره‌برداران حاشیه رودخانه‌های فصلی و دایمی بود که حالت جمعی (شامل انسجام اجتماعی، مشارکت اجتماعی و اعتماد اجتماعی) داشت و در گرایش‌های فردی (شامل سطح تحصیلات) اختلاف چندانی بین دو نوع بهره‌برداری وجود نداشت.