فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خشکسالی و کم‌آبی در ایران یک واقعیت اقلیمی است و با توجه به روند روزافزون نیاز بخش‎های مختلف به آب، مشکل کم‌آبی در سال‌های آینده پایداری کشت برخی محصولات راهبردی با پیشران آب بالا را تهدید می‌کند. کشت برنج نیاز آبیاری بالایی دارد و نسبت به کم‎آبیاری حساس است، بنابراین، بهترین راهکار صرفه‌جویی در مصرف آب، بهبود بهره‌وری آن است. در مطالعه حاضر شاخص‌های بهره‌وری آب در تولید محصول برنج را برای چهار استان مهم تولید کننده این محصول شامل گیلان، مازندران، خوزستان و فارس مورد بررسی قرار داد. در این راستا، از داده‎های مقطعی سال زراعی 94-1393 طرح هزینه تولید برنج وزارت جهاد کشاورزی که به‌روش نمونه‎گیری خوشه‌ای از برنج-کاران هر استان جمع‎آوری شده، استفاده شد. نیاز آبی برنج در این استان‌ها از طریق سنجش از دور برآورد شد. نتایج شاخص عملکرد به‌ازاء واحد نیاز آبی نشان داد استان مازندران و گیلان به‎ترتیب با میانگین 99/0 و 88/0 کیلوگرم بر متر مکعب به‌ترتیب بیشترین مقدار بهره‌وری آب را دارا می‎باشند. استان‌های فارس و خوزستان نیز به‎ترتیب با میانگین 65/0 و 52/0 کیلوگرم بر متر مکعب در رتبه سوم و چهارم قرار دارند. نتایج شاخص سود خالص به‌ازای آب مصرفی نشان داد که استان گیلان و مازندران به‎ترتیب با میانگین 9310 و 6590 ریال بر متر مکعب بیشترین مقدار این شاخص را دارا می‌باشند. با توجه به نتایج مطالعه حاضر، توصیه می‌شود کشت برنج در استان‌های خوزستان و فارس به‌خصوص در سال‌های کم‌آب محدود شود.