اصول حاکم بر کیفرگذاری جرائم شرکتی در نظام حقوقی ایران
نویسندگان
1 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکدۀ پیشگیری از جرم و اصلاح و تربیت، دانشگاه علوم قضائی و خدمات اداری
2 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکدۀ مدیریت اصلاح و کیفرهای قضائی، دانشگاه علوم قضائی و خدمات اداری
3 دانش آموختۀ دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه شهید بهشتی
doi
10.22034/jlvi.2025.2037116.1210چکیده
جرائم شرکتی، بهعنوان شکلی نو از جرائم یقهسفیدی، امروزه به یکی از چالشهای نظام عدالت کیفری در جهان تبدیل شده است. در نظام حقوقی ایران رویکرد اتخاذی در مقابل این جرائم استفاده از اصول کیفرگذاری سنتی همچون اصل فردی کردن، شخصی بودن و تناسب میان جرم و مجازات و سایر اصول است. این در حالی است که بهدلیل نامأنوس بودن نظام حقوقی ایران با مفهوم جرم شرکتی و پیامدهای آن، بهکارگیری اصول کیفرگذاری نوین، کمتر مورد توجه قرار گرفته است و هدف تعقیب و مجازات کیفری مجرمان شرکتی، غالباً در اصول کیفرگذاری سنتی دنبال میشود. مقالۀ حاضر با رویکردی تحلیلی ـ توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانهای، جرائم شرکتی را در محدودۀ اصول سنتی مجازات مورد بررسی قرار داده و تحلیل صورتگرفته گویای این امر است که اصول سنتی حاکم بر جرم و مجازات نمیتواند به خوبی رهنمودهای لازم را برای قانونگذار در مرحلۀ تقنین، محقق سازد و به همین جهت قانونگذار نیازمند اصول نوینی برای سیاستگذاری در حوزۀ تقنین است. پیشبینی اصول نوین کیفرگذاری در قوانین علاوه بر تأمین هرچه بهتر مصالح جامعه و امنیت در مسائل اقتصادی، راه را در جهت جلوگیری از ورود زیان گسترده به مردم و نیز ایجاد بار اضافه بر دستگاه قضائی بیش از پیش هموار میسازد.