فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این پژوهش، بررسی میزان خطرپذیری سیلاب در محدودۀ­ شهری مشهد و  نقش کانال­های سیلابی هنگام وقوع سیلاب است. برای رسیدن به این هدف از روش AHP در محیط نرم­ افزار ArcGIS استفاده شد. پارامترهای شامل فاصله از رودخانه، شیب، تراکم کانال­ها، فاصله از کانال­ها، بارش، پوشش گیاهی، جاده و راه ارتباطی، طبقات ارتفاعی، تراکم زهکشی، فاصله از مسیل­ها و کاربری اراضی بود. سپس با تهیۀ لایه­های مورد نیاز محدودۀ شهر، اقدام به تعیین وزن هر لایه براساس میزان اهمیت آن، زمان بروز سیلاب شد. پس از وزن­دهی نهایی، لایه­ها به‌صورت دو به دو (AHP) با نرم­افزار Expert Choice مقایسه و ماتریس حاصل از این مقایسات به نرم­افزار Idrisi منتقل و ضریب نهایی برای هر لایه تعیین شد. درنهایت با اعمال این ضرایب از طریق منوی Weighted Overlay در نرم­افزار ArcGIS نقشۀ­ پهنه­بندی خطر سیلاب در محدودۀ شهری مشهد مشخص شد. بنابر نتایج،  از کل مساحت محدودۀ شهری مشهد، درمجموع 32/6 کیلومتر مربع دارای خطر سیلاب خیلی کم، 82/23 کیلومترمربع خطر کم، 06/260 کیلومترمربع خطر متوسط، 88/41 کیلومترمربع خطر زیاد و 04/2 کیلومترمربع خطر خیلی زیاد است. حدود 1% از کل محدودۀ شهری دارای خطر خیلی کم، 7% دارای خطر کم، حدود 77% از کل محدودۀ شهری دارای خطر متوسط، 12% دارای پتانسیل زیاد و 3% از محدودۀ شهری مشهد دارای پتانسیل خیلی زیاد است. نتایج نشان می­دهد که شیب­های 0 تا 3 درجه که بیشتر، کاربری شهری دارند مکان مناسبی برای استحصال هستند. بنابراین مناطق با استحصال خیلی خوب، مناطقی هستند که ازلحاظ شیب و پوشش، شرایط مناسب‌تری دارند. با توجه به نقش کانال‌های سیلابی در سیلاب، مشخص شد در نقاطی که تراکم کانال‌ها بیشتر بوده، احتمال وقوع سیلاب کمتر است.