آثار، نتایج و ایرادات درجه بندی مجازاتهای تعزیری
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی وابسته گروه حقوق، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران
2 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه یاسوج
3 استادیار گروه حقوق، دانشکدۀ علوم انسانی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی
doi
10.22034/jlvi.2024.2002469.1001چکیده
درجه بندی و فازبندی در حقوق کیفری به عنوان یکی از مباحث روز متأثر از منطق فازی است. حقوق کیفری دارای مفاهیمی با معانی مدرج است که برای شناخت دقیق تر نمی توان آنها را مطلق نگریست، بلکه نگرش فازی به یاری این مفاهیم شتافته تا در جایگاه واقعی خود قرار گیرند و نهایتاً تصمیم گیری و قضاوت مؤثر شوند. ازجمله نتایج چنین تفکری درجه بندی جرائم و مجازاتهاست که می بایست از الگوی مشخصی بر مبنای شدت و ماهیت برخوردار باشد. این الگو برای اولین بار در درجه بندی مجازاتهای تعزیری در مادۀ 19 قانون مجازات اسلامی 1392 نمود یافت. با درنظر داشتن این ماده، پژوهش حاضر درپی پاسخگویی به سؤالاتی چند است، ازجمله اینکه درجهبندی مجازات تعزیری در مادۀ 19 با درنظر گرفتن مدیریت فازی، در مواردی همچون تصمیمگیری و قضاوت چه تأثیری دارد؟ آثار و نتایج چه ایراداتی بر این درجهبندی وارد است؟ و راهحلهای ایرادات از چه طریقی قابل دست یابی است؟ پژوهش پیشرو به روش توصیفی ـ تحلیلی و با هدف بررسی درجهبندی تعزیرات درپی بررسی ایراداتی همچون جامع و مانع نبودن، عدم توازن از نظر شدت و مواردی از این دست است. همچنین علاوه بر بررسی نقاط قوت درجهبندی مجازات تعزیری در قانون مصوب 1392 نسبت به سال 1357، درپی بررسی و تحلیل ایرادات موجود همچنین ارائۀ راهکار جهت از میان بردن ایرادات است. در راستای بررسی موارد فوق به این نتیجه میتوان رسید که ضابطهمندی سیاست کیفری تقنینی در پیشبینی میزان مجازات، ضابطهمندی مسئولیت کیفری با توجه به نقش مرتکب، ضابطهمندی تعدد و تکرار در تشدید مجازاتها، ضابطه بندی تخفیف مجازاتها و... ازجمله آثار و نتایج مثبتی است که درجه بندی مجازاتهای تعزیری درپی داشته است. در مقابل، درجهبندی مجازاتهای تعزیری در ق.م.ا. 1392 مصون از ایراد نبوده و دارای ایراداتی است.