چگونگی جایگزینی همخوانهای موجود در وام واژههای انگلیسی بدون معادل در زبان فارسی
نویسندگان
1 دانشیار زبانشناسی دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران
2 . دکتری تخصصی زبانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
3 دانشجوی دکتری گروه زبانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
4 دانشیار زبان شناسی دانشگاه اصفهان ، اصفهان، ایران
doi
10.48311/LRR.16.6.4چکیده
جایگزینی واجِ زبان وامدهنده با واجی از زبان وامگیرنده «جایگزینی واج» نامیده میشود. تا به حال جایگزینی واکهها در وامواژهها بیشتر مورد توجه محققان بوده است، ولی بررسی جایگزینی همخوان کمتر مورد بحث قرار گرفته است؛ بهخصوص از دیدگاه نظریۀ بهینگی (پرینس و اسمولنسکی، 2004 /1993) و یا از دیدگاه آموزش زبان به جایگزینی همخوانها پرداخته شده است (رزمدیده و ناصری، 1398). ولی در این مقاله جایگزینی همخوان در وامواژهها بررسی شده است چون وامواژهها بهتر میتوانند رفتار واجی عامۀ مردم فارسیزبان را نشان دهند. نوع و رتبهبندی محدودیتها نیز گویای این تفاوتهاست. در این تحقیق تعداد 295 واژۀ انگلیسی از فرهنگ سه جلدی عمید و واژهیاب گوگل استخراج شد و مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که شبیهترین همخوان موجود در زبان وامگیرنده با توجه به بافت آوایی در جایگزینی شرکت میکند، ولی رتبهبندی محدودیتها تغییر نمیکند. از آنجایی که هیچکدام از همخوانهای/T/، /w/، /k/ و /g/ در زبان فارسی نقش واجی ندارند، همخوان /T/ در آغازه و پایانۀ هجا به ترتیب با همخوانهای[t] و [s] جایگزین میشود. همخوان /w/ در ابتدای واژه با همخوان لبی دندانی [v] جایگزین میشود. البته از آنجا که این همخوان دولبی نرمکامی فقط به صورت آوای میانجی در زبان فارسی کاربرد دارد، پس از شکسته شدن خوشۀ آغازین /sw/ در ابتدای واژه، همچون یک آوای میانجی عمل میکند و معمولاً جایگزین نمیشود. دو همخوان نرمکامی/k/ و /g/نیز با توجه به نوع بافت یا به همخوانهای کامی /c/ و //تبدیل میشوند یا اصلاً جایگزین نمیشوند.
