مرروی بر چارچوب مفهومی چرخه تعاملاتی و فرآیند مدلسازی مورد استفاده در حوزه مدیریت آب شهری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته مهندسی عمران/ مهندسی محیطزیست، پردیس دانشکدههای فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استاد /دانشکده مهندسی عمران، پردیس دانشکدههای فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته مهندسی عمران/ مهندسی محیطزیست، پردیس دانشکدههای فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
چکیده
سیاستهای مدیریت آب شهری، اثرات مستقیم و غیرمستقیم و نیز مثبت و منفی گستردهای بر جنبههای مختلف دارند و میتوانند با اثرگذاری بر اجزای مختلف سیستم، شدت و گستره این تبعات را تحتتأثیر قرار دهند. همچنین اعمال این سیاستها بر سیستمهای اجتماعی که از عاملهای انطباقپذیر با رفتارهای پیچیده تشکیل شدهاند (اثرات غیرمستقیم) و در مقیاس میکرو با یکدیگر در تعاملاند، موجب بروز پدیدههای نوظهور در سطح سیستم (مقیاس ماکرو) میشوند. علاوه بر پیچیدگیهای ناشی از ماهیت درونی سیستمهای اجتماعی- اکولوژیکی و چرخه تأمین- تقاضای آب شهری، رفتارهای پیچیده زیرساختهای شهری نیز چالش دیگری را در این حوزه پدید میآورد. بنابراین سیستم آب شهری، بهعنوان یک سیستم انطباقپذیر پیچیده شناخته میشود که نیازمند ارزیابی یکپارچه و مدلسازی پیچیدگیهای سیستم در ابعاد مختلف است. لذا این مقاله به مروری بر دو مفهوم اصلی پیرامون ارزیابی و مدلسازی سیاستهای زیستمحیطی از جمله سیاستهای مدیریت آب شهری، یعنی (1) مدلسازی سیستمهای انطباقپذیر پیچیده و (2) ارزیابی و مدلسازی یکپارچه و انواع رویکردهای رایج در آنها میپردازد. با مرور این مفاهیم و تحقیقات پیشین در حوزه مدیریت آب شهری، چرخه تعاملاتی و فرآیند مدلسازی در این حوزه استخراج میشود. این مقاله با مقدمهای در رابطه با اهمیت مدیریت آب شهری بهویژه مدیریت تقاضا، آغاز و با مروری بر الزامات و مفاهیم اساسی در ساختار ارزیابی و مدلسازی سیاستهای زیستمحیطی ادامه مییابد. سپس چارچوب پیشنهادی بر مبنای تحقیقات گذشته ارائه و در نهایت مدلسازی عاملبنیان، بهعنوان رویکردی قدرتمند در ارزیابی و مدلسازی مدیریت آب شهری بهکمک دو رویکرد فوق مورد بررسی قرار میگیرد.
