هوشمندسازی معادن به مثابه گذار اجتماعی- فنی؛ چالش های گذار و راهکارهای سیاستی
نویسندگان
1
2
3
doi
10.22034/jmi.2026.555301.3255چکیده
این پژوهش با هدف شناسایی چالش ها و موانع اجتماعی-فنی گذار به هوشمندسازی معادن در ایران و ارائه راهکارهای سیاستی برای مواجهه با این چالش ها انجام شده است. این پژوهش با استفاده از رویکرد چشم انداز چندسطحی (MLP)، یک چارچوب نظری برای تحلیل عوامل مؤثر در گذار اجتماعی-فنی هوشمندسازی معادن توسعه داده است. سپس، با بهره گیری از نظرات خبرگان در گروه های کانونی و روش تحلیل مضمون، چالش های این گذار در سه سطح فرانما، رژیم اجتماعی-فنی و کنام شناسایی و راهکارهای سیاستی متناسب برای هر سطح ارائه شده است. در سطح فرانما، دو چالش اصلی نبود الزامات اقتصادی و بهره وری و نبود الزامات زیست محیطی و انسانی شناسایی شد که برای مقابله با آنها، برنامه هایی مانند اعطای تسهیلات هدفمند و یارانه انرژی پیشنهاد گردید. در سطح رژیم اجتماعی-فنی، چالش های سیاستی و قانونی، کاستی در حمایت مدیریت از تغییر، چالش های فرهنگی-اجتماعی و فناورانه و زیرساختی مورد بررسی قرار گرفت و دوازده راهکار از جمله ایجاد پنجره واحد صدور مجوزهای فناورانه، توسعه مرکز تحول دیجیتال، برنامه های آموزش مدیران و کارکنان، و حمایت از پروژه های آزمایشی در زمینه هوشمندسازی ارائه شد. در سطح کنام، زیست بوم نوآوری ضعیف و دشواری نوآوری در بخش معدن شناسایی و راهکارهایی مانند توسعه نهادی و زیرساختی (از طریق ایجاد مراکز نوآوری و کنسرسیوم های فناورانه) و تسهیل همکاری و انتقال دانش (با حمایت از پروژه های مشترک دانشگاه و صنعت) پیشنهاد شد.