فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: خوشه‌های صنعتی به‌عنوان بسترهای کلیدی برای ارتقای بهره‌وری، تقویت نوآوری و افزایش رقابت‌پذیری منطقه‌ای شناخته می‌شوند و با ظهور صنعت 4 نیازمند تحول اساسی هستند. هدف این پژوهش شناسایی و اولویت‌بندی عناصر کلیدی دخیل در مفهوم‌پردازی و نظریه‌پردازی «خوشه صنعتی 4» است. روش: در این پژوهش، ابتدا با استفاده از مرور نظام‌مند و روش دلفی خاکستری، ۲۶ مؤلفه کلیدی شناسایی و در قالب پنج بُعد اصلی طبقه‌بندی شد. سپس، به‌منظور تعیین وزن و اولویت این مؤلفه‌ها، روش بهترین–بدترین خاکستری با بهره‌گیری از نظرات ۱۰ نفر از خبرگان صنعتی که به‌صورت هدفمند انتخاب شده بودند، به‌کار گرفته شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد بُعد «توسعه اقتصادی هوشمند» با وزن ۴۷ درصد، بیشترین اهمیت را در مدل خوشه صنعتی 4 دارد. همچنین، مؤلفه «خلق ارزش هوشمند بین‌المللی» با وزن ۲۰ درصد در رتبه نخست قرار گرفت. پس از آن، ابعاد توسعه سرمایه انسانی هوشمند، ارائه خدمات هوشمند، توسعه بازار هوشمند و تمرکز فضایی هوشمند به‌ترتیب در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد گذار به خوشه صنعتی 4 صرفاً به استقرار فناوری‌های صنعت 4 محدود نمی‌شود، بلکه مستلزم توسعه هماهنگ زیرساخت‌های اقتصادی، انسانی و مدیریتی و نیز تعاملات چندسطحی میان دولت، مدیران خوشه و نهادهای پشتیبان است.