فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارسطو به هنگام بررسی ویژگی‌های قوه ناطقه، به دلیل مواجه بودن با دو اصل از اصول خود، به عقلی به نام «عقل فعال» روی می‌آورد. ابهام ناشی از اختصار وی در بیان ماهیت و جایگاه عقل فعال و عدم بهره‌گیری از تنوع در اصطلاحات، تفاسیر مختلف و گاه معارضی را از سوی مفسران سبب می‌گردد، به گونه‌ای که عقیده وی نسبت به جایگاه واقعی عقل فعال، در هاله‌ای از ابهام باقی می‌ماند. اما با نگرشی تحلیلی به کلیه احتمالات ممکن در خصوص جایگاه عقل فعال و تکیه بر متون و مبانی ارسطو، می‌توان تنها یک احتمال را با آراء ارسطو سازگارتر دانست. بر پایه این تفسیر ارسطو سه عقل را در نظر دارد: عقل فعال بیرون از نفس انسان؛ عقل فعال (بالفعل) درون نفس انسان و عقل منفعل که دو مورد اخیر با هم متحدند و جنبه‌های فعلی و امکانی حقیقت واحدی را تشکیل می‌دهند. پذیرش این تفسیر علاوه بر جمع میان تفاسیر مختلف، می­تواند به یک نزاع مهم تاریخی پایان بخشد.