فناوری‌های نوظهور و شالوده‌شکن در جنگ قرن 21: تحلیل تحولات عمیق در راهبردها و توازن قدرت

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت، دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، تهران، ایران

2 دانشیار دانشکده هوافضا، دانشگاه هوایی شهید ستاری، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری تخصصی مدیریت راهبردی نظامی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

doi
10.22034/qjimdo.2025.501889.1734
چکیده

زمینه و هدف: شالوده‌شکن اصطلاحی است که برای توصیف فناوری‌ها، راه‌کنش‌ها یا ایده‌هایی به‌کار می‌رود که به‌طور بنیادین یک نظام، سامانه، صنعت یا یک روش سنتی را تغییر می‌دهند. در زمینه جنگ، شالوده‌شکن‌ها می‌توانند توازن قدرت را به شدت تغییر دهند و نحوه‌ی انجام جنگ را متحول سازند. پژوهش حاضر، با هدف بررسی دلالت‌های تأثیر فناوری‌های نوظهور در ایجاد عمیق‌ترین تغییرهای شالوده­شکن در جنگ قرن 21 انجام شده است و به دنبال شناسایی ابعاد این شالوده‌شکنی است. روش‌شناسی: روش پژوهش دلالت‌پژوهی است. اطلاعات مورد نیاز با استفاده از انواع متعددی از داده‌ها مانند متون و مصاحبه در چندین مرحله تا  احصاء کامل و جامع دلالت‌ها گردآوری شد. در این پژوهش از روش نمونه‌گیری نظری استفاده شد. فهرستی از سهم‌یاری‌ها با توجه به میزان فراوانی و تعداد استنادات به هر سهم‌یاری احصا و با اتکا به آراء 10 نفر از خبرگان در دسترس در حوزه فناوری و تحقیقات دفاعی، اعتبار آن‌‎ها تعیین و دلالت‌ها نهایی شدند. یافته‌ها: تحلیل داده‌های پژوهش نشان شد که پیشران‌های شالوده­شکن در قرن 21 شامل رقابت راهبردی چند سطحی، تغییرات اقلیم، تغییرات جمعیتی و فناوری‌های نوظهور هستند و سهم‌یاری‌های جدی و روشنی(ایده‌های کلیدی) برای دلالت‌های شالوده‌شکنی فناوری‌های نوظهور در جنگ های قرن 21 نیز ارائه شد. نتیجه‌گیری: تحولات عمیق در راهبردها و توازن قوا در جنگ­های قرن 21، ریشه در تحولات حادث شده نوین، وقوع پرشدت انقلاب چهارم صنعتی و شروع فعالیت شالوده شکن فناوری‌های نوظهور(یا انقلاب پنجم فناوری) دارد. عمق این تغییرها و اهمیت راهبردی آن‌ها زیاد است. این تغییرات شکل‌دهنده ابعاد اصلی جنگ قرن 21 به شمار می‌آیند.