بررسی قواعد فقهی گردشگری از دیدگاه فقه اسلامی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مذاهب فقهی، دانشکده مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

2 استادیار، گروه حقوق و فقه مقارن، دانشکده مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

3 استاد، گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22034/fm.2024.477531.2134
چکیده

یکی از مهم‌ترین وظایف فقیه تفحص در قواعد کلی فقهی‌ است که در بسیاری از موضوعات جزئی و استنباط احکام استفاده می‌شود. این قواعد در حل بسیاری از مشکلات راه‌گشاست و در مسائل مستحدثه که نصی در آن موضوع خاص وارد نشده فقیه از آنها برای فتوا دادن استفاده می‌نماید که فقه گردشگری یکی از مسائل مستحدثه و نوپیدا از آن مثالهاست. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی قواعد فقهی گردشگری مطرح‌شده در امامیه و مذاهب اربعه اهل‌سنت و ادله اثبات آنها می‌پردازد. نتایج نشان از کارآمدی قواعد فقهی در فتاوای فقیهان امامیه و مفتیان مذاهب اسلامی بوده است. هم‌چنین با احاطه بر قواعد فقهی می‌توان حکم مسائل مستحدثه را به دست آورد. بدین منظور ابتدا به قواعد مهم فقهی در امامیه نظیر قاعده نفی سبیل، قاعده ید و... و ادله اثبات آن از کتاب، ‌سنت، عقل و اجماع اشاره شده و سپس قواعدی از دیدگاه مذاهب اربعه تبیین گردیده است. در پژوهش حاضر دیدگاههای مختلف هر کدام از فقهای امامیه و مفتیان اهل‌سنت بدون موازنه بین آنها با هدف بیان موارد اشتراکی در موضوع گردشگری به‌عنوان یک مسئله فرعی گردآوری شده و هم‌چنین مصادیق مشترک موجود در آنها در حقوق مدنی و قانون اساسی بررسی شده است.