گونه شناسی انتقادی آثار پژوهشی پیرامون ارتداد

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مذاهب فقهی، دانشکده مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 استادیار، گروه حقوق و فقه مقارن، دانشکده مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

doi
10.22034/fm.2024.446566.2095
چکیده

مسئله ارتداد ماهیتی چندوجهی دارد. ارائه دیدگاههای کارآمد و منطقی و به­‌دور از سلایق شخصی پیرامون ارتداد، نیازمند بازخوانی آن از ابعاد مختلف کلامی، فقهی، اجتماعی و سیاسی است. دستیابی به دیدگاههای برتر اسلامی پیرامون ارتداد یکی از نتایج بازخوانی جامع­‌الاطراف موضوع ارتداد است. در همین راستا مقاله حاضر، تألیفات و مقالات پیرامون موضوع ارتداد را دسته­‌بندی نموده، پیشینه مطالعاتی حوزوی و دانشگاهی در زمینه ارتداد و احکام آن را بررسی کرده و در میان این مطالعات به شناسایی شبهات و خلأهای فقهی و کلامی مسئله ارتداد پرداخته است. مقاله حاضر با پارادایم انتقادی، رویکرد کیفی و جمع­‌آوری اطلاعات کتابخانه‌ای به این پرسش اصلی پاسخ می‌دهد که: فتاوای فقهی و مطالعات پژوهشی پیرامون موضوع ارتداد دارای چه گونه‌هایی است و پژوهشگران از چه منظر و رویکردهایی به آن پرداخته‌اند؟ دسته‌بندی رویکردهای مختلف و نقد آنها از موارد نوآوری این مقاله است.