فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه به دلیل افزایش دعاوی در محاکم و هزینه زیاد دادرسی این بحث مطرح شده که باتوجه به جواز اخذ برخی درآمدهای مرتبط با قضاء ازسوی قاضی در فقه اسلامی و وجود نهاد قاضی تحکیم، آیا می‌توان نهاد قضایی خصوصی در اسلام تصور نمود؟ در این پژوهش که به صورت مقارنه‌ای و تطبیقی میان مذاهب اسلامی مختلف (شیعه و اهل‌سنت) انجام شده بحث از امکان خصوصی سازی قضاء در فقه اسلامی است و اینکه درصورت امکان، به چه ترتیب محقق می‌شود. در این میان نگاهی گذرا و تطبیقی به یکی از نظامهای حقوقی امروزی (نظام قضایی انگلستان) به‌عنوان یک نمونه خصوصی سازی قضاء صورت گرفته و نتیجه این شده که در فقه اسلامی با تشریع قاضی تحکیم، امکان خصوصی سازی قضاء وجود دارد و از سوی دیگر امکان اخذ مال از سوی قاضی در برابر تصدی قضاء با عنوان اجرت یا جعل حتی از طرفین دعوی هست و می‌توان نهادی تأسیس نمود تا عهده‌دار رسیدگی به دعاوی مردم باشد؛ مشابه آنچه در بحث وکالت مطرح است. البته باتوجه به شرایط خاص دعاوی کیفری، رسیدگی به این‌گونه دعاوی باید در اختیار حکومت و دستگاه قضاء باشد و خصوصی سازی صرفاً مربوط به دعاوی خصوصی حقوقی است.