بایسته‌های دانشی و روان ‏شناختی الگوی «قاضی ‏تراز» جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)

2 استادیار گروه حقوق اسلامی، دانشکده حقوق، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری

doi
10.22034/jlvi.2024.2019302.1116
چکیده

جذب و گزینش قضات در راستای الگوی قاضی تراز جمهوری اسلامی ایران، تغییراتی در پارادایم و گفتمان مدیریت فرایند گزینش نیروی انسانی در قوۀ قضائیه را می ‏طلبد؛ ازجمله بازنگری و تدوین شاخص ‏های شفاف و استانداردِ علمیِ حقوقی و پیراحقوقی، اخلاقی، سلامت جسمی و روانی، و اوصاف خاص تصدی منصب قضا. تمهید بایسته‏ های توسعۀ شرایط مندرج در مادۀ ۱۳ آیین‌‌نامۀ نحوۀ جذب، گزینش و کارآموزی داوطلبان قضاوت و استخدام قضات، در گرو بازاندیشی در روان ‏سنجِ شغلی، روزآمدسازی شیوه‏ های گزینش عقیدتی ـ  سیاسی، در چارچوب ایجاد «سامانۀ جامع سنجش عملکرد قضات» به‌مثابۀ یکی از تکالیف مهم سند تحول قضائی و نیز از مصوبات قرارگاه پیگیری اجرای فرامین و سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری است. این جستار، با روش توصیفی ـ تحلیلی، بر پایۀ این آموزه که گذار به سطح بالاتری از استانداردهای کنونیِ سنجش ویژگی ‏های داوطلبان قضاوت موجب کاهش بزه ‏دیدگیِ اصحاب دعوا از قضاوتِ قاضیِ ناتراز و تقلیل جرائم حکومتیِ مرتبط می‏ شود، ضمن شرح نقش برخی نارسایی ‏های آموزش و مهارت دانش ‏آموختگانِ حقوقی در دوریِ نسبی از الگوی قاضیِ تراز ج.ا.ا، دو مورد از بایسته‏ های تحول در آموزش قضات را از منظر راهبرد شایستگی منابع انسانی تبیین می‌کند، اهمیت جایگزینیِ آزمونِ خاصِ طراحی نشده (هگزاکو قضائی و سرمایۀ روان‏ شناختی قضائی) با آزمون‏ های متداول شخصیت‏ شناسیِ MMPI و NEO جهت روان ‏سنجیِ عامل‏ های شخصیتیِ مهم در قضاوت را تبیین می ‏سازد.