فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیمان یکی از پر کاربردترین عقودی است که تأثیر آن بر روابط اقتصادی غیرقابل‌انکار است. اما تعریف، انواع، توصیف حقوقی و به تبع آن، ویژگی‌ها، آثار و در نتیجه سرنوشت این عقد همواره با ابهام و اختلاف‌نظر همراه بوده است. دستیابی به توصیف حقوقی پیمان، بسیاری از خلأهای قانونی و اختلافات ناشی از سکوت قرارداد را خاتمه می‌دهد، اما توصیف حقوقی بدون لحاظ ویژگی‌های انواع مختلف این عقد به اختلافات پایان نمی‌دهد و اقناع‌کنندۀ نظام حقوقی نخواهد بود. انواع پیمان عبارت‌اند از پیمان‌های فاقد تعهد تهیۀ مصالح، پیمان‌های حاوی تعهد تهیۀ مصالح به‌عنوان موضوع عقد و پیمان‌های حاوی تعهد تهیۀ مصالح در راستای انجام موضوع عقد. قرارداد پیمان با سه عقد بیع، اجاره و استصناع شباهت‌های بسیاری دارد. اگرچه شباهت‌های استصناع فقهی با نوعی از پیمان که تهیۀ مصالح برای انجام دادن موضوع پیمان را بر عهدۀ پیمانکار قرار می‌دهد، غیرقابل‌انکار است، این عقد صرفاً پوشش‌دهندۀ این نوع از پیمان است و بنابراین پوشش‌دهندۀ سایر انواع پیمان از جمله قراردادهایی که موضوع آنها طراحی نقشه‌های یک پروژه است، نخواهد بود. با توجه به عدم امکان انطباق این عقد بر همۀ انواع پیمان، عقد اجاره تنها عقد معینی است که علاوه‌بر حضور در قانون و روشنی بسیاری از آثار آن در قانون، می‌تواند پوشش‌دهندۀ انواع پیمان و در نتیجه پاسخگوی خلأهای مربوط به این عقد باشد.