فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در تصویر تقلیل‌گرایان، انسان موجودی کاملاً فیزیکی در نظر گرفته می‌شود و به همین دلیل، رفتارهای او باید تابع قوانین طبیعت باشند؛ ازاین‌رو، این نگرش به این نتیجه می‌رسد که انسان نمی‌تواند آزاد، مختار و اخلاقاً مسئول باشد. مسئله اراده آزاد در تفسیر تقلیل‌گرایان عمدتاً مبتنی بر زیست‌شناسی اعصاب است و نگرش آنها بر پایه علیت از پایین به بالا شکل می‌گیرد؛ اما آیا واقعاً رفتارهای انسان کاملاً متعین به قوانین فیزیک یا زیست‌شناسی اعصاب‌اند. در این مقاله، تلاش شده است با نگاهی توصیفی‌تحلیلی و از منظر رویکرد غیر تقلیل‌گرایانه، به بررسی و نقد علیت از پایین به بالا در تفسیر اراده آزاد پرداخته شود. هدف از این بررسی، نشان‌دادن ناکافی‌بودن این نظریه در تبیین اراده آزاد و همچنین، ارائه راهی برای اثبات اراده آزاد انسان ازطریق دیدگاه کل‌گرایانه نسبت به انسان، علیت نزولی و نوخاسته‌گرایی خودفرمانی است. با این رویکرد، می‌توان استدلال کرد انسان به‌عنوان موجودی پیچیده و دارای ابعاد مختلف، قادر به انتخاب و عمل آزادانه است و این آزادی به سادگی به قوانین فیزیک و زیست‌شناسی تقلیل‌پذیر نیست.