تأثیر راهبردهای مختلف کانون توجه بر پاسخ‌های فیزیولوژیک و شناختی در دویدن سرعتی

نویسندگان

1 گروه علوم رفتاری، شناختی و فناوری ورزشی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه علوم رفتاری، شناختی و فناوری ورزشی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران.

3 گروه علوم رفتاری، شناختی و فناوری ورزشی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 گروه مربیگری ورزشی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22089/spsyj.2025.18094.2575
چکیده

هدف: نوع تمرکز توجه بر وضعیت فیزیولوژیکی و روانشناختی افراد در طول دویدن تاثیرگذار است. هر چند نقش راهبردهای توجه در تولید حرکات بهینه بارها مورد توجه قرار گرفته است، اما هنوز نقش آن در دوهای سرعت در شرایط دستکاری قیود مختلف به خوبی مشخص نشده است. بنابراین هدف پژوهش حاضر بررسی نقش راهبردهای توجهی مربوط و نامربوط با بعد درونی و بیرونی بر دویدن سرعتی ورزشکاران نیمه ماهر است.روش‌شناسی: شرکت‌کنندگان 24 نفر ورزشکار نیمه‌ماهر (سن: 15 تا 18 سال، جنسیت: دختر و پسر، سابقه فعالیت: سه تا پنج سال) در تکلیف دویدن سرعتی به صورت درون گروهی در چهار شرایط کانون توجه درونی مربوط و نامربوط و بیرونی مربوط و نامربوط به صورت کانتربالانس درچهار روز متوالی شرکت کردند. میزان اکسیژن مصرفی با استفاده از دستگاه گازآنلایزر، تعداد ضربان قلب با کمربند ضربان‌سنج و میزان درک فشار با مقیاس بورگ اندازه گیری شد.یافته‌ها: ورزشکاران نیمه ماهر با اتخاد تمرکز توجه درونی مربوط به تکلیف اکسیژن مصرفی پایین‌تر (63/3 ± 58/18) و عملکرد بهتری نسبت به کانون توجه درونی نامربوط (33/3 ± 15/19)، بیرونی مربوط (37/3 ± 90/18) و بیرونی نامربوط (53/3 ± 38/19) داشتند. همچنین شرکت-کنندگان در شرایط کانون توجه درونی مربوط میزان خستگی ادارک شده‌ی کمتری داشتند.نتیجه‌‌گیری: این یافته نشان می‌دهد که هدایت توجه به فرایندهای درونی مرتبط با تکلیف در تکلیف سرعتی، ممکن است با بهینه‌سازی هماهنگی عصبی-عضلانی، از هدررفت انرژی جلوگیری کرده و میزان خستگی ادراک‌شده را تعدیل کند. چنین استراتژیهایی منجر به افزایش آگاهی بدن و کارایی حرکتی می گردد.