فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ساختارگرایان به اصطلاح تقابل دوگانه توجه بسیاری نشان داده‌اند. تقابل دوگانه به این معنا است که تضاد و تقابلی در میان بسیاری از عناصر و پدیده‌ها وجود دارد؛ بنابراین، ذهن انسان برای شناخت پدیده‌ها به نشانه‌های متضاد متوسل می‌شود. این مفهوم در شناخت اساطیر و پدیده‌های رمزآلود و نمادین مؤثر است. آثار باستانی لرستان با محوریت زروان، به سبب منشأ رازآلود مذهبی‌شان، سرشار از نشانه‌ها و نمادهای تقابلی است. در این مقاله، با روش توصیفی‌تحلیلی کوشش شده است تقابل‌های دوگانه در نقش‌مایه‌هایی از زروان لرستان بررسی شوند. آیین زروانی بر دوگانه‌‌پرستی تکیه دارد؛ بنابراین، زروان هم مرد و هم زن است و این می‌‌تواند به انیما و انیموس اشاره داشته باشد. اهورامزدا همراه با نیروهایش در سمت راست زروان و اهریمن نیز با نیروهایش در سمت چپ زروان قرار گرفته‌اند. نمادهای اهورایی به‌صورت جوانان، گل و روباه و نمادهای اهریمنی به‌صورت پیران، نوزادان و مار کبری وجود دارد. بیشتر این تقابل‌ها در پیشبرد اهداف مذهبی به کار گرفته شده‌اند.