بررسی ارتباط «طور ورای عقل» ملاصدرا و «سپهر دین» کییرکگور
نویسندگان
1 دانشیار گروه الهیات دانشگاه پیام نور اصفهان، اصفهان، ایران
2 دانشیار گروه الهیات دانشگاه پیام نور تهران، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری الهیات دانشگاه پیام نور تهران، تهران، ایران
4 استادیار گروه الهیات، دانشگاه پیام نور تهران، تهران، ایران
doi
10.22108/coth.2016.20771چکیده
آیا حوزهای فراتر از عقلِ منطقناپذیر وجود دارد که احکامش ضد عقل باشد؟ این پرسش همواره عرفان را به رویارویی در برابر فلسفه فراخوانده است؛ ازاینرو، همیشه عرفا، عرفانشناسان و دینپژوهان در غرب مسیحی و شرق اسلامی به دو حوزه «عقل» و «طور ماورای عقل» و نسبت بین این دو توجه داشتهاند. ملاصدرا و کییرکگور میپذیرند که عقل، منبع معرفتی کامل برای درک حقایق نیست. کییرکگور در مواجه با پارادوکس موجود در سپهر دین به توقف عقل حکم میدهد. ملاصدرا قلمروهای ادراکی و حوزههای معرفتی را در هر دو حوزه عقل و طور ورای آن، دارای هماهنگی و انسجام میداند. کییرکگور زیستاندیشوری است که در تقسیمبندی خویش از مرحلههای زندگی، سپهر دین را فراتر از اخلاق، عقل و زیباییشناسی برشمرده است. از دیدگاه ملاصدرا و کییرکگور، سپهر دین و طور ورای عقل هویتی رازآلود و تمثیلی دارد؛ تمثیلی که زبان شعری و ساختهای ادبی نیست؛ بلکه یک طرز خاص از تفکر و یک روش خاص برای نیل به معرفت است. در این مقاله تلاش شده است همسانیها و ناهمسانیهای این دو شیوه زیست (سپهر دین و طور وراء عقل) از نگاه این دو بررسی شود.
