ردهشناسیِ گویش حناشوری از نظر بازنماییِ روابط دستوری
نویسندگان
1 دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
3 دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
doi
10.22099/jill.2025.54250.1446چکیده
گویش حناشوری از گونههای زبان فارسی در استان بوشهر است. روستای حناشور در دهستان طسوج از بخشِ شنبه و طسوجِ شهرستان دشتی، قرار دارد. در این پژوهش، ابزارهای صرفی- نحوی ِنشانهگذاری روابط دستوری و نظامهای پنجگانۀ حالت و مطابقه، بر اساس نظریۀ ردهشناسی کلاسیک کامری (1978) در حناشوری واکاوی شدهاند. برای انجام این پژوهش، مصاحبه با گویشوران منتخب، ثبت و ضبط گفتار و آوانگاری دادهها بهمنظور تشکیل پیکرهی زبانی، با بهرهگیری از روشهای توصیفی-تحلیلی و بهصورت میدانی، همراه با استفاده از منابع کتابخانهای صورت گرفته است. اطلاعات مورد نیاز نیز از همین طریق گردآوری، بررسی و تحلیل شدهاند. نتایج این پژوهش، نشان میدهد که حناشوری، دو ابزار را از سه ابزارِ ممکن بازنماییِ نقش مشارکین در بند، بهکار میگیرد. بر این اساس، میتوان از ابزار صرفیِ مطابقه (هستهنمایی)، به عنوان نخستین ابزار و راهکار اصلی نشانهگذاری روابط دستوری در این گویش یاد کرد. این در حالی است که ابزار صرفیِ حالتنمایی (وابستهنمایی) جایگاه خاصّی در این گویش ندارد. ابزار نحویِ ترتیب سازهای نیز، به عنوان دوّمین ابزار و راهکاری فرعی برای نشانهگذاری روابط دستوری در حناشوری بهکار گرفته میشود. در رابطه با برقراریِ نظامهای پنجگانه در حناشوری، میتوان گفت که بیشتر، نظامهای فاعلی- مفعولی و سپس خنثی در حالاتی از این گویش، مشاهده میشوند؛ امّا نظامهای کنایی- مطلق، دوبخشی و سهبخشی در گویش حناشوری، جایگاه خاصّی ندارند.
