مفهوم پردازی شوق یادگرفتن دانش آموزان: مطالعۀ مروری نظام دار

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری سنجش و اندازه‌گیری، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم‌تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار گروه روش‌ها و برنامه‌ریزی آموزشی و درسی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی ، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استاد گروه روش‌ها و برنامه‌ریزی آموزشی و درسی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی ، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 دانشیار، گروه روش‌ها و برنامه‌ریزی آموزشی و درسی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

5 دانشیار گروه روش‌ها و برنامه‌ریزی آموزشی و درسی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی ، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/jei.2024.478911.3041
چکیده

شوق یادگرفتن به‌عنوان یک مفهوم کلیدی در روان‌شناسی آموزشی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف 1) مرور مفهومی پیشینۀ پژوهشی در بارۀ مفاهیم انگیزش، میل، تمایل، علاقه، شور، شوق، شور و شوق، عشق و مشارکت؛ 2) نشان‌دادن تمایز و شباهت بین شوق یاد‌گرفتن با مفاهیم مطرح شده؛ 3) مشخص کردن نشانگرها، ملاک‌ها و مؤلفه‌های مرتبط با مفهوم شوق یاد-گرفتن؛ و 4) ارائۀ تعریف مناسبی از مفهوم شوق یاد‌گرفتن با جست‌وجو در پایگاه داده‌ها Semantic Scholar ,Google Scholar, Springer, SAGE و Science Direct در دورۀ زمانی 2023-2000 با استفاده از کلید واژه‌های مرتبط با مفاهیم مذکور به‌طور جداگانه انجام شده است. جست‌وجوی اولیه به بازیابی 21609 مقاله منجر شد که بعد از اعمال ملاک‌های انتخاب و خارج کردن مقالات از جست‌وجو؛ 125 مقاله در زمینۀ موضوع مورد بررسی به‌دست آمد. اسناد منتخب با استفاده از راهبرد تحلیل محتوای کیفی اولزاید، تحلیل شد. در نهایت، می‌توان شوق را به‌عنوان یک سازۀ انگیزشی وابسته به فرهنگ که مترادف با شور و شوق است را به‌ داشتن و نشان‌دادنِ میل، تمایل یا علاقۀ شدید کودک نسبت به یادگرفتن چیزی که برایش لذت‌بخش و بسیار هیجان‌انگیز یا جالب است، تعریف کرد. افزون بر این، تفاوت‌ها و شباهت‌های موجود بین مفاهیم شوق با انگیزه، میل، تمایل، علاقه، شور، شور و شوق، عشق و مشارکت نشان می‌دهد که از نظر شدت منبع انگیزشی و میزان تجلّی هیجانی با یکدیگر فرق دارند و می-توان آن‌ها را بر روی یک پیوستار از انگیزش‌درونی به تجلّی هیجانی و رفتار قابل مشاهده نمایش داد.