اثربخشی آموزش فیزیک با رویکرد ماهیت علم بر پیشرفت تحصیلی و باورهای انگیزشی دانش‌آموزان

نویسندگان

1 استادیار گروه ریاضی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش فیزیک، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه فیزیک، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

doi
10.22034/jei.2025.469614.2998
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش فیزیک، با رویکرد ماهیت علم، بر پیشرفت تحصیلی و باورهای انگیزشی یادگیری دانش‌آموزان و با روش کمی شبه‌آزمایشی، از نوع طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون با دو گروه کنترل و آزمایش، انجام شد. جامعۀ آماری این پژوهش را کلیۀ دانش‌آموزان دختر پایۀ دهم دورۀ دوم متوسطۀ شهر کلاله در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ تشکیل می‌دهند که به روش نمونه‌گیری در دسترس، تعداد 40 دانش‌آموز انتخاب و در دو گروه بیست‌نفره به‌طور تصادفی تقسیم شدند. برای گردآوری داده‌ها، از آزمون پیشرفت تحصیلی محقق‌ساخته استفاده شد که شامل بیست سؤال چهارگزینه‌ای با ضریب پایایی 73/0 بود. همچنین برای سنجش راهبردهای انگیزشی دانش‌آموزان، پرسش‌نامۀ استاندارد راهبردهای انگیزشی یادگیری پینتریچ و دی گروث استفاده شد. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، پس از محاسبۀ شاخص‌های آماری هریک از متغیرها در بخش آمار استنباطی، از آزمون تحلیل کوواریانس برای بررسی فرضیه‌های پژوهش استفاده شد. نتایج نشان داد، آموزش فیزیک با رویکرد ماهیت علم به‌نسبت رویکرد متداول، بر پیشرفت تحصیلی و باورهای انگیزشی دانش‌آموزان اثربخش‌تر است؛ بنابراین با توجه ‌به ضعف باورهای انگیزشی دانش‌آموزان و سطح پایین عملکرد آنان در یادگیری مفاهیم فیزیک، توصیه می‌شود از رویکرد ماهیت علم به‌‌منزلۀ راهکاری مؤثر در آموزش علوم بهره گرفته شود.