به‌کارگیری استعاره‌ برای واکاوی باورهای دانش‌آموزان پایه‌های چهارم و هشتم دربارۀ امتحان ریاضی و حل سؤالات سخت ریاضی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه ریاضی، دانشکدۀ علوم پایه، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه ریاضی، دانشکدۀ علوم پایه، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

doi
10.22034/jei.2025.462072.2961
چکیده

پژوهش پیش‌رو با روش توصیفی ـ پیمایشی و با هدف واکاوی باورهای دانش‌آموزان پایه‌های چهارم و هشتم دربارۀ «امتحان ریاضی» و «حل سؤالات سخت ریاضی» با استفاده از استعاره‌ انجام شده است. جامعۀ آماری دربردارندۀ دانش‌آموزان پایه‌های چهارم و هشتم شهرکرد بوده و 361 دانش‌آموز پایۀ چهارم و 360 دانش‌آموز پایۀ هشتم با روش نمونه‌گیری تصادفی ـ خوشه‌ای انتخاب شدند. برای واکاوی باورها از دانش‌آموزان خواسته شد، با ذکر دلیل، دربارۀ امتحان ریاضی و حل سؤالات سخت ریاضی استعاره‌ای بیان کنند. با بررسی استعاره‌های دانش‌آموزان و دلایل آن‌ها، مقوله‌هایی مانند «لذت‌بخش»،«نیازمند تلاش و هوش زیاد» و «آزاردهنده» به دست آمد. با بررسی دقیق‌تر، برخی از باورهایی که در استعاره‌ها پنهان بود استخراج شد. اغلب دانش‌آموزان دربارۀ امتحان ریاضی و حل سؤالات سخت ریاضی به مقوله‌های «آزاردهنده» و «دشوار» اشاره کردند و دربارۀ آن‌ها باورهایی منفی داشتند. برخی از دانش‌آموزان باور داشتند امتحان ریاضی برای آن‌ها اضطراب ایجاد می‌کند و عده‌ای نیز حل سؤالات سخت ریاضی را غیرممکن می‌دانستند. برخی باور داشتند که هرچند امتحان ریاضی و حل سؤالات سخت ریاضی چالش‌برانگیز است، اگر نتیجۀ مطلوبی به دست آید لذت‌بخش خواهد بود. برخی دیگر موفقیت در امتحان ریاضی و حل سؤالات سخت ریاضی را نیازمند استعداد ذاتی و تلاش زیاد توصیف کردند. همچنین، دانش‌آموزان پایۀ چهارم، دربارۀ امتحان ریاضی و حل سؤالات سخت ریاضی، باورهای منفی‌تری از دانش‌آموزان پایۀ هشتم داشتند. دانش‌آموزان پایۀ هشتم هوش فراوان و تلاش زیاد را برای موفقیت در امتحان ریاضی و حل سؤالات سخت ریاضی ضروری‌تر می‌دانستند و آن‌ها را لذت‌بخش‌تر توصیف کردند. نتایج آزمون مجذور خی نشان می‌دهد که تفاوت بین استعاره‌های دختران و پسران هر دو پایه معنادار نیست.