شناسایی شایستگیهای دیجیتالی دانشجومعلمان؛ یکپارچهسازی نظریه و عمل
نویسندگان
1 استادیار، گروه نوآوری آموزشی و درسی، مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی، تهران، ایران
2 استادیار، گروه الهیات، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889 – 14665 تهران، ایران.
3 استادیار، گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889 – 14665 تهران، ایران
4 دکتری رشته برنامهریزی درسی، گروه علوم تربیتی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
doi
10.22034/jei.2025.457766.2937چکیده
جامعۀ مدرن و در حال توسعه برای تربیت شهروندان مولد و شایسته، به مدارس دیجیتال نیاز دارد. در این راستا، دانشجومعلمان برای آمادگی با این شرایط، باید شایستگیهایی را در دانشگاه فرهنگیان کسب کنند. شناسایی شایستگیهای دیجیتالی دانشجومعلمان هدف اصلی پژوهش حاضر بود. برای این منظور، از دیدگاه روششناسی از رویکرد کیفی از نوع روش دادهبنیاد استفاده شد. مشارکتکنندگان پژوهش حاضر، خبرگان و اعضای هیئتعلمی دانشگاه فرهنگیان بودند. نمونۀ پژوهش از طریق نمونهگیری هدفمند از نوع نظری و گلولهبرفی انتخاب شد و با توجه به اشباع نظری، سیزده نفر انتخاب شدند. ابزار پژوهش مصاحبۀ نیمهساختاریافته و تحلیل دادهها، طی سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد و الگوی پارادایمی پژوهش به دست آمد. نتایج پژوهش نشان داد که از مهمترین شایستگیهای دیجیتالی دانشجومعلمان میتوان به نگرش مثبت به فناوری و افزایش آگاهی معلمان از فناوری، تعیین چهارچوب و اجرای اصلاحات آموزشی، ارائۀ محتوای چندرسانهای و نگاه آیندهپژوهانۀ معلمان به شایستگیهای دیجیتال اشاره کرد. ازجمله راهبردهای مؤثر در این زمینه، میتوان به تعامل حرفهای با همکاران، اشتراکگذاری منابع دیجیتالی، ترویج رویکرد آموزش دیجیتالمحور، توجه به مهارتورزی و توجه به طراحی برنامۀ درسی دیجیتال اشاره کرد. برای اجرای این راهبردها، نباید از نقش تلفیق فناوری در آموزش، ترویج نوآوری و خلاقیت دیجیتال در آموزش معلمان و کاربست ابزارهای فناوری غافل شد. در نهایت، با وجود این کنشها و واکنشها و با دستیابی به شایستگیهای دیجیتالی دانشجومعلمان باید شاهد پیامدهایی از قبیل آموزشی، اجتماعی و فناوری بود.
