راهبردهای فراشناختی خواندن در میان دانشجومعلمان رشتۀ آموزش ابتدایی شهر رشت

نویسندگان

1 عضو هیئت‌علمی و دانشیار زبان‌شناسی، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 عضو هیئت‌علمی و دانشیار زبان‌شناسی، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22034/jei.2026.541832.3286
چکیده

خواندن نه‌تنها به‌منزلۀ یکی از مهم‌ترین مهارت‌های زبانی، بلکه به‌مثابۀ ابزاری برای گسترش دانش شناخته می‌شود. در این میان، توانایی استفاده از راهبردهای فراشناختی خواندن، در تقویت فرایندهای یادگیری نقشی اصلی دارد. این راهبردها، که به توانایی فرد در نظارت و تنظیم فرایندهای ذهنی به هنگام خواندن اشاره دارد، ازجمله عواملی است که در کیفیت یادگیری و تدریس تأثیرگذار است. پژوهش کمّی حاضر به دنبال شناسایی تفاوت‌های معنادار، از لحاظ استفاده از راهبردهای فراشناختی خواندن (خواندن سراسری، حل مسئله و پشتیبان)، در میان دانشجومعلمان رشتۀ آموزش ابتدایی بر اساس جنسیت، سال تحصیلی و نوع راهبردهای مدنظر بوده ازست. داده‌ها با استفاده از نسخۀ ترجمه‌شدۀ پرسش‌نامۀ «آگاهی از راهبردهای خواندن» از 180 دانشجو‌معلم در مراکز تربیت‌معلم شهر رشت جمع‌آوری و با آزمون آنووا تحلیل شد. نتایج نشان داد که دانشجومعلمان مرد و زن از نظر میزان آگاهی از راهبردهای خواندن (به‌طورکلی) یکسان نیستند و دانشجومعلمان زن آگاهی بیشتری دارند؛ اما بین دانشجومعلمان سال اول و سال آخر تحصیل از نظر میزان این آگاهی تفاوت معناداری وجود ندارد. همچنین، در آگاهی از راهبردهای سه‌گانۀ خواندن به تفکیک (خواندن سراسری، حل مسئله و پشتیبان) میان سال‌اولی‌ها و سال‌‌آخری‌ها تفاوت معناداری مشاهده شد. نتایج نشان داد که دانشجومعلمان سال‌ اولی شرکت‌کننده در این مطالعه، از راهبردهای خواندن سراسری به طرز معناداری بیشتر از دانشجویان سال‌آخری استفاده می‌کنند. در پژوهش حاضر، پیامدهای این یافته‌ها بررسی می‌شود.