مفهومپردازی، فرایند و پیامد رقابت از منظر آموزگاران دوره ابتدایی: یک مطالعه پدیدارشناسانه
نویسندگان
1 دانشیار گروه روشها و برنامه های آموزشی و درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/jei.2025.444242.2875چکیده
در جوامع امروز، رقابت نه بهعنوان وسیله بلکه بهعنوان هدف در تعلیم و تربیت مطرح میشود که میتواند مشکلساز باشد. این فرایند به دلیل عدم تعریف اصولی رقابت در جامعه هست. از این رو، هدف پژوهش حاضر، پدیدارشناسی مفهوم رقابت، فرایند (دلایل و روشهای) ایجاد رقابت و پیامدهای رقابت است. رویکرد پژوهش کیفی و روش آن، پدیدارشناسی از نوع توصیفی است. میدان پژوهش آموزگاران استان مازندران بود. نمونة پژوهش 17 نفر (3 نفر مرد و 14 نفر زن) بودند که به روش نمونهگیری هدفمند از نوع ملاکی انتخاب گردیدند. پس از مصاحبهی نیمه عمیق با 14 نفر، اشباع نظری دادهها به دست آمد، اما برای اعتباربخشی به یافتهها، مصاحبهها تا هفدهمین نفر ادامه یافت. تحلیل دادهها با استفاده از راهبرد هفت مرحلهای کلایزی و نرمافزار 2020 MAXQDA صورت پذیرفت. همچنین بهمنظور اطمینانپذیری از معیارهای گوبا و لینکلن استفاده گردید. در بخش یافتهها، نه مضمون اصلی و 34 زیرمضمون به دست آمد. از جمله مضامین مهم می توان به رقابت مثبت، رقابت آمیخته، فرایند ایجاد رقابت در مدرسه، پیامدهای اجتماعی رقابت و پیامدهای فردی رقابت اشاره کرد. در مجموع، نتایج پژوهش حاضر همسو با پژوهشهای مرتبط بود. این نتایج نشان دادند که رقابت در ذات خود یک پدیدهای خنثی است و وقتی تحت تاثیر افکار و نگرش آدمیان قرار می گیرد، با توجه به پیامدهایی که دارد به رقابت مثبت و منفی تبدیل میشود. از این رو توجه به فرایند (دلایل و روشهای) ایجاد رقابت مثبت و منفی بسیار مهم و ضروری است.