اثربخشی برنامه یکپارچه پاسخ‌محور با تکیه برهشیاری در لحظه بر فضای عاطفی خانواده کودکان خودمانده با عملکرد بالا

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه روان‌شناسی عمومی و کودکان استثنایی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران.

3 استادیار گروه روان‌شناسی عمومی و کودکان استثنایی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22034/ceciranj.2025.507747.1954
چکیده

هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی برنامه یکپارچه پاسخ­محور با تکیه بر هشیاری در لحظه بر فضای عاطفی خانواده کودکان خودمانده با عملکرد بالا انجام شد. روش پژوهش ازنوع نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون – پس‌آزمون و پیگیری باگروه گواه بود. جامعۀ آماری پژوهش تمام مادران کودکان خودمانده با عملکرد بالا (8 تا 12 سال) شهر تهران بود. حجم نمونه شامل 30 نفر (15 نفر گروه آزمایش و 15 نفر گروه گواه) از جامعه آماری به شیوه نمونه­گیری هدفمند انتخاب شده ودر دوگروه گواه و آزمایش جاگذاری شدند. ابزار پژوهش شامل مقیاس تشخیص خودمانده (1995) و پرسشنامه فضای عاطفی خانواده برن (1964) بود که در مرحله پیش آزمون هر دو گروه به پرسشنامه فضای عاطفی برن (1964) پاسخ دادند. گروه آزمایش در 8 جلسه یک ساعته در طول 2 ماه روش مداخله­ای پاسخ­محور (خانواده­محور) با تکیه بر هشیاری در لحظه را بصورت گروهی دریافت کردند. در حالیکه گروه گواه در فهرست انتظار باقی ماندند. در پایان مجدداً هر دو گروه مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده­ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چند متغییری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که برنامه یکپارچه پاسخ‌محور با تکیه بر هشیاری در لحظه تأثیرات مثبت معناداری بر نمره فضای عاطفی خانواده کودکان خودمانده با عملکرد بالا داشته است. در مرحله پس‌آزمون و پیگیری، نمرات فضای عاطفی خانواده به‌طور معناداری افزایش یافته است (001/0P<)، که این تغییرات نشان‌دهنده تأثیر قابل توجه برنامه در بهبود فضای عاطفی خانواده در بلندمدت است. با توجه به نتایج به دست آمده، می­توان از برنامه یکپارچه پاسخ­محور با تکیه بر هشیاری در لحظه برای کمک به روان­شناسان و مشاوران برای بهبود فضای عاطفی خانواده‌های کودکان خودمانده استفاده کرد.