فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بنابر تلقی رایج، نظام کیفری دوگانه حد-تعزیر، از جهت جرایم مستوجب حد و تعزیر ثبات دارد. لازمه این ثبات، روشن و مشخص بودنِ سیاهه جرایم مستوجب حد و تعزیر است. و لازمه این مطلب، وجود ملاک روشن و دقیق برای تفکیک جرایم مستوجب حد و تعزیر از یکدیگر است. برای سنجش پشتوانه این ثبات و لوازم آن، در نظام کیفری حد- تعزیر، ابتدا با رویکردی تحلیلی، مقرر گشت که اصل در مجازات‌ها، تعزیری بودن است. صرفاً در موارد یقینی و به طور ضابطه‌مند می‌توان از ذیل این اصل خارج شد. سپس، با رویکردی انتقادی، و با عنایت به روایات و نوشته‌های فقهی، ضابطه‌های موجود و محتمَل برای حدانگاری کیفرها ارائه و تحلیل گشت، و از این رهگذر، حدی بودنِ بسیاری از جرایمی که در تلقی رایج، مستوجب حد قلمداد می شوند، به چالش کشیده شد. در نهایت روشن شد که دوگانه حد-تعزیر از جهت جرم، آن‌گونه که در تلقی رایج متصوّر است، ثبات ندارد و می‌توان با اجتهاد روشمند، تغییراتی را در سیاهه جرایم مستوجب حد و تعزیر پذیرفت.