دینامیک‌های زمینه‌ای توسعه‌بخش زیست‌بوم رسانه‌ای در ایران

نویسندگان

1 مدیر گروه رسانه، ارتباطات جمعی و فضای مجازی مرکز پژوهش‌های مجلس

2 استادیار گروه علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان

doi
10.22034/jcsc.2025.2034228.2756
چکیده

دینامیک‌های زمینه‌ای مولفه‌های ذاتی زیست‌بوم‌های رسانه‌ای هستند. این دینامیک‌ها بازارهای رسانه‌ای را شکل و زیست‌بوم‌های رسانه‌ای را توسعه می-دهند. این مقاله با استفاده از روش اسنادی و بکارگیری تکنیک تحلیل مضمون به بررسی ماهیت و چیستی این دینامیک‌ها برای زیست‌بوم رسانه‌ای ایران می-پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که این دینامیک‌ها شامل کنشگران و تعاملات میان آن‌ها؛ مزیت‌های رقابتی؛ مولفه‌های شناختی و روانی؛ هنجارها و برهم-کنش میان بازارهاست. کنشگران رسانه‌ای شامل تولیدکنندگان؛ نهاد تنظیم‌گر؛ نهاد ناظر تنظیم‌گر؛ بازیگران دولتی/حاکمیتی و مصرف‌کنندگان هستند. همچنین، از جمله مزیت‌های رقابتی که عامل توسعه زیست‌بوم رسانه‌ای در ایران می‌شوند شامل کیفیت بالای تجربه دیداری و شنیداری؛ تعهد به هنجارها، ارزش‌ها و میراث فرهنگی بومی؛ تخصصی شدن؛ پایبندی به کپی-رایت؛ و راه‌اندازی و گسترش چهار گونه پلتفرم‌های محلی، فراملی (منطقه‌ای)، تعاملی و همگرا هستند. علاوه بر این، برخی مولفه‌های شناختی و روانی عبارتند از: وجود انگیزه و تعهد؛ حرفه‌ای‌گری؛ پایبندی به چارچوب‌ها و بنیان-های فرهنگی؛ استقلال سیاسی، اقتصادی و دولتی نهاد تنظیم‌گر و سواد رسانه-ای. این در حالی است که از جمله هنجارهای رشددهنده زیست‌‌بوم رسانه‌ای در ایران عبارتست از: پایبندی به مالکیت فکری؛ تکثر رسانه‌ای؛ تناسب و شایستگی تولیدکنندگان؛ احترام به کرامت انسانی؛ حفاظت از حریم خصوصی و حفاظت از خردسالان و زنان. همچنین رونق/کسادی کلی بازارهای تجاری؛ ارتباط تنگاتنگ بازارهای رسانه‌ای با هم و هم‌افزایی بازارهای رسانه‌ای مولفه-های دینامیک برهم‌کنش میان بازارهای مختلف به حساب می‌آیند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که الزاماً نیازمند سازوکارهایی برای اجرایی کردن هر سه گونه تنظیم‌گری رسانه‌ای شامل تنظیم‌گری دولتی، هم‌تنظیم‌گری و خودتنظیم-گری برای توسعه زیست‌بوم رسانه‌ای در ایران هستیم.