چالش‌های آموزش عشایری خوزستان: شناسایی، دسته‌بندی و تدوین الگویی برای مدیریت آن‌ها

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد رشتۀ مدیریت آموزشی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، گروه علوم تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانشیار، دانشکدۀ علوم‌تربیتی و روان‌شناسی، گروه علوم‌تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

3 استادیار سابق، گروه علوم تربیتی، دانشکدة علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران و استادیار، گروه مبانی تعلیم‌وتربیت، دانشکدة علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22034/jei.2025.432280.2829
چکیده

آموزش‌وپرورش جامعۀ عشایری، به‌منزلۀ یکی از سه جامعۀ ساکن در کشور، امری ضروری است. آموزش ابتدایی عشایر استان خوزستان به‌منزلۀ یکی از استان‌های محل سکونت عشایر، با چالش‌هایی رو‌به‌روست که باعث ایجاد اختلال در فرایند آموزش می‌شوند. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و دسته‌بندی چالش‌های آموزش ابتدایی عشایر خوزستان و ارائۀ الگویی برای مدیریت آن‌ها بود. این مطالعه یک طرح پژوهش آمیختۀ اکتشافی متوالی است. در بخش کیفی از تحلیل محتوای کیفی و در بخش کمی از روش توصیفی ـ پیمایشی استفاده شده است. برای نمونه‌گیری، نخست جامعۀ پژوهش به دو گروه کادر اداری و اجرایی تقسیم شدند و با شانزده نفر از خبرگان این حوزه، مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته انجام شد. از آنجا که روش نمونه‌گیری هدفمند طبقه‌ای بود، شانزده نفر مشارکت‌کننده به‌صورت تناظر یک‌به‌یک، هشت نفر از دستۀ ستادی و هشت نفر از دستۀ اجرایی انتخاب شدند. خروجی مصاحبه‌ها مجموعۀ از مشکلات آموزش عشایری استان خوزستان بود که بر اساس الگوی پید، به سه گروه پازل‌ها، مسائل و آشفتگی‌ها دسته‌بندی شدند. سپس در مرحلۀ کمی، بر اساس یافته‌های بخش کیفی، پرسش‌نامۀ محقق‌ساخته‌ای تدوین شد و در یک پیمایش توصیفی، برای 313 نفر از اعضای نمونه، که به‌صورت تصادفی طبقه‌بندی‌شده انتخاب شده‌ بودند، ارسال شد. داده‌های این بخش برای برازش الگو با استفاده از نسخۀ 3 نرم‌افزار اسمارت پی‌ال‌اس بررسی شد. بر اساس تحلیل‌ها، تعداد 44 چالش شناسایی شده همه در یک سطح نیستند؛ برخی به‌آسانی قابل‌حل بوده و برای حل تعدادی از چالش‌ها نیاز به تصمیم‌گیری‌های سطح بالا و در خارج از نظام آموزشی نیاز است. در نهایت 20 راهکار جهت مدیریت این چالش‌ها شناسایی و تحلیل شد.