بررسی نقاط قوت و ضعف مدارس سمپاد از دیدگاه فارغ‌التحصیلان: مطالعۀ داده‌بنیاد

نویسندگان

1 کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی عمومی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

2 دانشیار گروه روان‌شناسی. دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی. دانشگاه یزد. یزد ایران

doi
10.22034/jei.2025.424418.2814
چکیده

توجه به پرورش استعدادهای درخشان در هر جامعه‌ای به رشد و پیشرفت آن جامعه کمک می‌کند. در ایران، مدارس سمپاد با هدف توجه به این قشر از افراد بنا شده است. این پژوهش با هدف بررسی نقاط قوت و ضعف مدارس سمپاد از دیدگاه فارغ‌التحصیلان آن مدارس انجام شد. محیط پژوهش دربرگیرندۀ تمامی فارغ‌التحصیلان مدارس سمپاد در سال ۱۴۰۱ بود. روش تحقیق، کیفی و راهبرد آن داده‌بنیاد بود. با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری درنهایت تعداد بیست نفر انتخاب شدند. اطلاعات ازطریق مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و انتخابی تجزیه‌وتحلیل شدند. درنهایت ۶۱۸ گزاره، ۷۰ مفهوم، ۱۱ مقولۀ فرعی و ۳ مقولۀ اصلی استخراج شد. مقوله‌های اصلی شامل: «محیط بالنده»، «محیط پرتنش روانی ـ تحصیلی» و «ناهماهنگی‌های سازمانی» بود. مقولۀ اصلی «محیط بالنده» شامل مقوله‌های فرعی «سمپاد به‌مثابۀ یک خانواده»، «پرورش همه‌جانبه»، «پرورش روحیۀ امیدواری»، «انگیزش و پشتکار» و «اعتباریابی ازطریق مدارس سمپاد»، مقولۀ اصلی «محیط پرتنش روانی ـ تحصیلی» شامل مقوله‌های فرعی «فشار مضاعف» و «توقع‌سازی سمپاد» و مقولۀ اصلی «ناهماهنگی‌های سازمانی» شامل مقوله‌های فرعی «عدم هماهنگی مدارس سمپاد از یکدیگر»، «سیستم گزینشی و ورودی ناکارآمد» و «شهریۀ بالا» بود. نتایج نشان داد ورود به مدارس سمپاد برای دانش‌آموزان و خانوادۀ آن‌ها محیطی بالنده است و امتیاز ویژه‌ای به شمار می‌رود، اما این مدارس به بسیاری از جنبه‌های مهم روان‌شناختی، از قبیل استرس تحصیلی و سلامت روان دانش‌آموزان، کمتر توجه می‌کند.