بررسی تطبیقی اهداف، محتوا و روش تدریس درس علوم‌تجربی دورة دبستان ایران با چند کشور جهان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی دانشگاه اصفهان

2 دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی دانشگاه اصفهان

3 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکدة علوم‌تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22034/jei.2025.415595.2751
چکیده

پژوهش حاضر مطالعه‌ای کیفی است و به کمک الگوی بردی به بررسی تطبیقی استانداردها و چهارچوب‌های برنامة درسی علوم‌تجربی دورة ابتدایی در ایران و پنج کشور سنگاپور، کرة‌ جنوبی، ژاپن، قطر و فرانسه پرداخته است. انتخاب این کشورها بر اساس عملکرد آن‌ها در آزمون بین‌المللی تیمز در سال‌های 2015 و 2019 است. سه کشور سنگاپور، کرة جنوبی و ژاپن در صدر جدول امتیازات قرار داشتند و از کشورهای هم‌ردة ایران نیز قطر از قارة آسیا و فرانسه از قارة اروپا انتخاب شدند. کشورهای مورد‌مطالعه دارای نظام آموزشی متنوعی‌اند و در زمینة تدوین استانداردهای آموزشی و چهارچوب‌های برنامة‌ درسی ملی، یا پیشگام بوده‌اند و برنامه‌های مدونی برای سال‌های آینده تدوین کرده‌اند، یا با ایران هم‌ترازند. نتایج به‌دست‌آمده از مطالعات نشان می‌دهد در‌حالی‌که اهداف در کشورهایی مانند سنگاپور و ژاپن کاربردی و شفاف هستند، اهداف مورد‌انتظار در برنامة درسی علوم‌تجربی مقطع ابتدایی در ایران، بیشتر ایدئالی و آرمانی است و ارزش‌های کاربردی برای زندگی روزمرة دانش‌آموزان کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. همچنین یافته‌ها حاکی از آن است که محتوای درس علوم‌تجربی در ایران هماهنگ با توسعة علوم و فنّاوری متحول نشده است. علاوه‌بر این نتایج نشان می‌دهد که روش‌های تدریس در کشورهای مختلف متفاوت است؛ در‌حالی‌که در سنگاپور، ژاپن و فرانسه از روش‌های فعال و فراگیر‌محور استفاده می‌شود، در ایران تدریس به‌صورت معلم‌محور و نیز استفاده از روش‌های سنتی مطمح‌نظر است.