فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بحران‏ها سرچشمه‏ها و انواع مختلف دارند؛ اما بحران ژئوپلیتیکی عبارت است از منازعه و کشمکش کشورها و گروه‏های متشکل سیاسی‏- فضایی و بازیگران سیاسی بر سر کنترل و تصرف یک یا چند ارزش و عامل جغرافیایی. هدف اصلی از این مقاله عبارت است از تحلیل و بررسی نقش متغیرهای جغرافیایی در وقوع بحران‏های ژئوپلیتیکی ایران. سؤال اصلی مقاله این است که متغیرهای جغرافیایی به‏ویژه آلودگی هوای کلان‏شهرها چه نقشی در بحران‏های ژئوپلیتیکی کلان‏شهرهای ایران دارند؟ روش تحقیق پژوهش توصیفی- تحلیلی و استنباطی است. در گردآوری اطلاعات میدانی از هر دو روش کمّی و کیفی استفاده شده اسـت. در بخش کمّی، چهل نفر از متخصصان حوزةجغرافیای سیاسی به‏عنوان جامعة آمـاری مـورد اسـتناد قـرار گرفتند و در قسمت کیفی هفت نفر از متخصصان حوزةمدیریت بحران به روش گلولة برفی برای مصاحبه انتخاب شدند. برای ارزیابی میزان تأثیر بُعد جغرافیایی در شکل‏گیری بحران‏های ژئوپلیتیکی در کلان‏شهرهای ایران از آزمون‏  t‏تک‏نمونه و برای اولویت‏بندی میزان تأثیر هر یک از عوامل مربوط به بُعد جغرافیایی از آزمـون فریدمن استفاده شده است. نتایج مقاله نشان می‏دهد که متغیرهای جغرافیایی از آنجا که باعث نزاع بر سر منابع کمیاب می‏شود در بحران‏های ژئوپلیتیکی کلان‏شهرهای ایران نقش دارند و نهایتاً اینکه بحران‏های ژئوپلیتیکی، که عمدتاً حاصل تلاش برای تسلط بیشتر بر منابع کمیاب جغرافیایی هستند، اغلب، به دلیل آنکه این منابع در بعضی مناطق دچار بحران طبیعی می‏شوند به‏وقوع می‏پیوندد و بنابراین بحرانی جغرافیایی به بحرانی ژئوپلیتیک تبدیل می‏شود.