پدیدارنگاری ادراک معلمان و دانش‌‏آموزان از وضعیت موجود تشویق در مدارس ابتدایی و روش‌‏های مطلوب تشویق

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور تهران، ایران

2 استاد تمام، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، ایران

3 دانشیار گروه علوم تربیتی، مرکز نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران، ایران

doi
10.22034/jei.2024.405112.2695
چکیده

هدف از انجام این پژوهش واکاوی وضعیت کنونی تشویق دانش‏آموزان دورهٔ ابتدایی است؛ که از نظر هدف «کاربردی» بوده و با روش «پدیدارنگاری» ـ ‏از روش‏های کیفی و درون پارادایم تفسیرگرایی ‏ـ اجرا شده است. جامعهٔ آماری عوامل نظام آموزشی (مدیران، معاونان، مشاوران، آموزگاران، و دانش‏آموزان) شهرستان مریوان بود؛ برای این پژوهش با نمونه‏گیری هدفمند، 20 نفر جهت انجام مصاحبه‏های عمیق نیمه‏ساختاریافته انتخاب ‏‏شدند. روش تحلیل داده‏ها تحلیل محتوای استقرایی با بهره‏گیری از کدگذاری و ابزار بازبینه و نرم‏افزار MAXQDA بود که طی آن، مفاهیم، مضامین، طبقات توصیفی، و در نهایت ابعاد پدیدهٔ تشویق، در قالب فضای نتیجه به‏صورت افقی، ترسیم گردید. براساس یافته‏ها، بعد اول (تبیین مفهومی) شامل دو عنصر ثابت است؛ اول: معانی و مفاهیم، مشتمل بر دو عنصر متغیر انگیزش – پاداش، بازخورد، و دوم: اهداف و مقاصد، مشتمل بر چهار عنصر متغیر بازخورد، استقلال، ارتباط، رضایت؛ بعد دوم (توصیف رویکردی) شامل دو عنصر ثابت است: اول، روش‏ها و رویکردها، مشتمل بر سه عنصر متغیر ژتونی، عاطفی، بازخورد توصیفی؛ و دوم، تهدیدات و مفاسد، مشتمل بر سه عنصر متغیر تهدیدات رفتاری، عاطفی، شناختی روش‏های موجود؛ در نهایت، بعد سوم (تدوین راهبردی) شامل عنصر ثابت تمهیدات و راهبردها مشتمل بر هشت عنصر متغیر است: حذف روش‏های ژتونی، تداوم روش‏های شناختی، تداوم روش‏های عاطفی، ایجاد شوق یادگیری، ارائهٔ تکالیف چالشی، تبیین اهداف و مسئولیت‏ها، تقویت انگیزش درونی، و تحول رویکردی در نظام آموزشی.